Home 

 

 Hooidroger

Dit is een eenvoudige en tamelijk goedkoop idee voor een boer die hooimelk zou willen maken : een hooidroger met een serre waarmee men hooi kan maken zonder zich te bekommeren over het weer. Op die manier kan men hooi maken in België begin mei wanneer het weer nog zeer wisselvallig is. Men verkrijgt dan hooi even voedzaam als een kuilvoeder maar zonder de nadelen.

Hooi heeft veel voordelen in vergelijking met kuilgras : Het is minder zwaar en aangenamer te verdelen en gevaren van listeriose of besmetting van de kazen met butyrische kiemen bestaan niet, tenzij die gevaren een werkelijkheid zijn met kuilgras. De reden waarom men kuilgras maakt is klimatisch, want kuilgras laat toe de oogst te maken in twee dagen met een voer die niet helemaal droog is.

Om hooi te maken op de grond heeft men veel dagen mooi weer nodig en dat gebeurt gewoonlijk niet wanneer het gras het rijkst is. Er bestaat wel het drogen in een schuur maar daarvoor heeft men een warmtebron nodig, gewoonlijk fossiele brandstoffen of biogas. Het voordeel van wat ik ga beschrijven in vergelijking met een hooidroger met biogas uit mest is dat het niet werkt ten nadele van het humus van de grond. Met biogas zal de grond hoe langer hoe armer worden. Het is ook niet ten nadele van voedingsgewassen. Er bestaan ook drogers die een warmtepomp gebruiken : de luchtvochtigheid komt zich condenseren op de koele wand van de warmtepomp en vloeit naar buiten.Die droge lucht gaat dan tegen de warme wand van de warmte pomp en wordt nog droger. Die warmtepomp heeft energie nodig en dat is niet het geval van mijn droger, behalve de ventilatoren maar dat is heel weinig. Er bestaat ook het drogen in een schuur waar de lucht onder het dak wordt verwarmd door de zon. Maar het is niet toepasselijk in onze landen met een matige klimaat en de timmerman die het dak moet bouwen kost te veel geld.

Het doel van mijn droger is hooi te maken zonder regenrisico. In België zijn perioden van twee mooie dagen nogal frekwent. Meer dan twee dagen is meer twijfelachtig. Dus moet men het hooi binnen hebben in 2 of 3 dagen.

Het hooi is eerst een beetje op de weide gedroogd en wordt binnengehaald met 40 % vochtigheid, zoals voor een kuil. Vanaf dat het hooi in de serre is, is het veilig wat de regen betreft. Als daarna het weer wisselvallig wordt zal de serre nog genoeg verwarmen gedurend de opklaringen. In elk geval is het niet mogelijk kuilgras te oogsten gedurend een lange regenperiode. En als het regen komt na twee dagen dat het hooi in de serre is, als het hooi nog niet helemaal droog is, zal het regen niet voordurend meer dan één dag blijven voordat er opklaringen komen die voldoende zijn om te drogen wat er nog te drogen is.

In een gesloten serre in volle zon bereikt de temperatuur 50 °C. Hooi verdraagt niet meer dan 40 °C om de voedzame gedeelten niet te beschadigen. Men zal dus de serre moeten verluchten met ventilatoren.

Het te drogen gras wordt gewoon op de grond van de serre geplaatst en omgekeerd met een zwadkeerder gedreven door een motocultor. Het atelier Houssa uit Hannuit (Belgique) www.atelierhoussa.be maakt het. Hier volgen twee fotos ervan :

Serres van 4 meters hoog kosten veel geld. Serres van 2,70 m hoog zijn niet zo duur maar een trekker kan er niet binnen. Met een motoculteur hebben we dat probleem niet en als het zwad 1 meter breed is en dat de snelheid 2 km/uur is en dat naast het zwad een lege strook is van 60 cm zal een serre van 8 * 30 meter omgedraaid zijn intussen 8 / 1,6 * 30 / 1.000 / 2  * 60 = 4,5 minuten. Het gras moet omgekeerd kunnen zijn want de onderste lagen blijven altijd een beetje vochtig. De bovenste laag integendeel droogt altijd heel goed

Een serre van 30 m * 7 * 2,7 is goed voor het oprapen van één hectare. Eén hectare blijkt een beetje te weinig als men weet het vermogen dat men nu gebruikt om hooi te maken. Maar met een serre, moet men een heel andere manier van te werken hebben : in plaats van één grote hooiwinning maakt men talrijke kleine oogsten. Zie ook wat de landbouwers doen die een reusachtige droger hebben met ontvochtiger en cellen waar het hooi 7 meter hoogte bereiken. Die landbouwers zijn ook verplicht talrijke kleine oogsten te maken want ze zijn beperkt door de oppervlakte van de cellen waarin ze maar een laag hooi van 1 tot 1,5 meter kunnen storten. Als ze 30 hectaren hooi per jaar winnen kunnen ze iedere keer maar 1 meter / 7 meter * 30 hectare, dus 4 of 5 hectaren oogsten. Met 3 of 4 serren van 30 m * 7 m, kunnen we het even goed met veel minder geld.

De boer moet zien dat er 2 dagen zullen zijn met mooi weer. Hij moet daarvoor de weerberichten kijken op de media.

Eén hectare weide produceert in één snede 4.000 kg droge hooi. Als het hooi in de droger met 40 % vochtigheid gaat, moet men 0,4 kg water onttrekken om 1 kg hooi te bekomen. Het psychrometrische diagram toont aan dat,  als de buiten temperatuur 22 °C is  en dat in de serre de lucht opwarmt tot 50 °C, 1 kg droge lucht kan 7 kcal en 8,5 gr vocht opslorpen. In feite zal de temperatuur 50 °C overschrijden al de serre volledig gesloten is. Maar daar de lucht vochtigheid opslorpt zal de temperatuur dalen. Met ventilatie zal de temperatuur in de serre 25 tot 30 graden niet overschrijden.

Als het gras 40 % vochtigheid bevat bij het storten in de serre, 1,66 kg van dat voordroog bevat 0,66 kg water, tenzij 1,18 kg droge hooi met 16 % vochtigheid bevat 0,18 kg water. Dus 1 kg droge hooi bevat 0,18 / 1,18 = 0,15 kg water.  Om 1,18 kg droge hooi te bekomen moet men 0,66 - 0,18 = 0,48 kg water uittrekken. Voor 1 kg hooi moet men 0,48 / 1, 18 = 0, 40 kg water uittrekken.  

 Als de serre 7 m breed is met een hoogte van 2,7 m en een lengte van 30 m (men moet die lengte niet overschrijden om een goede verluchting te hebben) is de inhoud van de serre 567 m³. Eén kubieke meter lucht weegt 1,2 kg als men 20 °C heeft, en het luchtgewicht in de serre zal dus 680 kg zijn.

Per m², krijgt de serre 5 kWh per dag, maar al die energie treedt niet in de serre. Thermische zonnepanelen hebben een rendement van ongeveer 40 %.

Voor een zomerdag met zon krijgt de serre

5 kWh/m² * 40%  * (2,7 m + 7 m) * 30 m = 600 kWh

Per uur ontvangt de serre  600 kWh * 861 kcal/kWh /8 uren = 64575 kcal/uur

Men weet dat 7 kcal en 8,5 gr water zijn opgeslorpt door 1 kg droge lucht .

Dus, 1 kcal wordt opgeslorpt door 1 / 7 kg droge lucht

64575 kcal/uur heeft 1/7 * 64575 kg droge lucht nodig om opgeslorpt te zijn, of 9225 kg droge lucht opgeslorpt binnen één uur.

1 kg droge lucht kan 8,5 gr water opslorpen..

Het gewicht van de lucht in de serre is 680 kg. Aantal  keren dat de lucht in de serre wordt gebracht gedurend één uur : 9225 / 680 = 13 keren per uur en ondertussen heeft de lucht 78 kg water opgeslorpt.

Per dag zal de onttrokkene hoeveelheid water 78 kg * 8 = 624 kg water zijn         of, 624 kg water / 0,4 kg water/kg hooi met 40 % vochtigheid = 1560 kg gedroogde hooi/dag . Men droogt 4000 kg hooi of een snede van één hectare binnen 40000 / 1560 = 2,5 dagen .

Onze Houssa zwadkeerder heeft een strook nodig om met de motoculteur tussen de zwaden te kunnen gaan. De zwaden neergelegd met een kniklader zijn 1 meter breed en de motoculteur heeft 60 cm nodig. De hoeveelheid hooi in de serre is dan 4000 /1,6 = 2500 kg of een snede van 62 ares. Men droogt 2500 kg hooi in zwaden in heel de serre binnen 2500 / 1560 = 1,5 dagen.

We veronderstelden dat we een voordroog van 2 dagen op de weide in de serre hadden gezet. Men zou ook het gras rechtstreeks in de serre zetten zonder te drogen op de weide. Op die manier hebben we heel weinig verlies aan bladeren veroorzaakt door de hooikeerder..

7 kcal worden opgeslorpt door 1 kg droge lucht. Als het aantal kaloriën gegeven door de zon groter wordt moet men meer ventileren, anders zal de temperatuur stijgen. We zullen dus 2 ventilatoren hebben : één ventilator zal bestendig draaien en de andere zal beginnen te draaien als de temperatuur 35 °C overschijdt.

De serre heeft een inhoud van 567 m³ die 13 maal per uur worden weggeblazen. Het debiet van de ventilatoren is dus 567 m³ * 13 maal /uur = 7400 m³/uur. Een ventilator van 7400 m³/uur heeft gewoonlijk een vermogen van 1,5 kW. Voor een snede van 2500 kg hooi per hectare zal het verbruik van de  ventilator zijn : 1,5 kW * 8 uren * 1,5 dagen * 0.25 €/kWh electriciteit = 4,5 €. Als we 20 hectaren hebben te oogsten per jaar met een jaarlijks productie van 10000 kg hooi per hectare, zullen de kosten voor het drogen zijn 4,5 € * 20 * 10000 / 2500 = 360 €, of 4,5 € / 2500 kg =  0,0018 € per kg hooi.

De laag hooi is niet zeer hoog en het hooi is dus tamelijk los. Ik heb gemeten dat het 30 kg / m³ weegt en zijn dikte zal zijn 4000 kg / (7 m * 30 m) / 30 kg/m³ = 0,65 m. De laag hooi is 65 cm hoog. We hadden veronderstelt dat er hooi was op gans de oppervlakte van de serre. Als er zwaden zijn in de serre zullen ze ook 65 cmm hoog zijn.

De manier van te werken met een serre verschilt van wat men gewoonlijk actueel doet. Tegenwoordig wilt men de machines vergroten om de oogst van tientallen hectaren in één schot gedaan te hebben, als er een lange periode mooi weer is. Met mijn serre moet men meer kleinschalig werken, maar meer dikwijls want de oppervlakte van de serre is beperkend. Op die manier is het geoogste gras rijker en smakkelijker.  Met de serre kan men hooi beginnen te drogen van begin mei tot eind september. Het enige nadeel is dat de voer zeer verteerbaar is met gevolg dat de melk armer is aan vet. Voor paarden is dat hooi te rijk maar men kan eraan verhelpen als men oogst later in het seizoen.

Ik gebruik zulke droger maar heel kleinschalig want ik ben gepensionneerd en heb zes lieve ooien. De maten van de serre zijn  4 m * 3 m, en ik moet alles met de hand keren. Ik ben er zeer tevreden mee. Hier ziet u een foto ervan  :

 

                                               

 

Men ziet de ventilator. Het toestel boven de ventilator is een De Longhi ontvochtiger die doeltreffend is. De ontvochtiger bevat een warmtepomp. Bij  30 °C onttrekt hij 25 liters water in 24 uren en heeft een vermogen van  400 W. Om 1 kg hooi te maken met een voordroog met  40 % vochtigheid moet men 0,4 kilo water onttrekken. Dus om  4.000 kg of één hectare te drogen met dat toes

25 liters / 24 uren * 0,4 kWh/liter water * 1.600 kg water te onttrekken van 4.000 kg hooi * 0,25 €/kWh = 166 € . De ontvochtiger is dus een goede manier om hooi te drogen, dag en nacht, want hij kost 4,15 €cent/kg hooi. Dat is niet veel maar als men per jaar 10000 kg hooi / hectare / jaar op 20 hectaren, is dat nu 8.300 €. In een oostenrijkse boerderij van 30 hectaren hebben de ontvochtiger en de ventilateur samen een vermogen van 28 kW. De ventilator alleen heeft een vermogen van 15 kW om te blazen door 7 m voer dat droog onder is et vochtig boven. Met een ontvochtiger is het toch duurder dan met mijn serre die twee ventilatoren van kleinere vermogen gebruiken (2500 € voor 20 hectaren).

Met een voordroog van 40 % vochtigheid, vragen 1.000 kg hooi 400 kg water te verdampen en daar 25 kg water vraagt 24 huren * 0,4 kW of 9,6 kWh, dus 9,6/25 = 0,384 kWh / kg water, zien we dat 1 ton hooi vraagt 400 * 0.384 = 153 kWh.

Wat opvallend is met de ontvochtigers is dat de kleine modellen voor huishoud dezelfde prestatie kan bereiken dan een industrieel ontvochtiger : 25 liter onttrokken water gedurend 24 uren met een vermogen van 400 W.

Dit gebeurt als de omstandighegen ideaal zijn : temperature 30 °C en vochtigheid 70 %. Een firma geeft de volgende gegevens voor een ontvochtiger van 20 kW :

30 °C    60 % vochtigheid   760 liters uitgetrokken in 24 uren.

27 °C    60 % vochtigheid   680 liters uitgetrokken in 24 uren.

20 °C    60 % vochtigheid   501 liters uitgetrokken in 24 uren.

Men ziet dus dat wanneer de temperatuur lager is dan30 °C, de ontvochtiger minder doeltreffend is. Men moet ook weten dat, als de temperatuur 32 °C overschrijdt, zal de ontvochtiger niet meer werken want de luchttemperatuur hoger is dan de warmtewisselaar die de warmte moet loslaten . De warmte gaat altijd van een warme oppervlakte naar een koude oppervlakte en niet het tegenovergestelde.

De boer die graag knutselt kan verschillende ontvochtigers in een gesloten en thermisch geisoleerde ruimte plaatsen. Die ruimte moet altijd met 25 tot 30 °C blijven om doeltreffend te werken. Die ruimte zal dus eventueel moeten verwarmd zijn. Men mag niet 30 °C overschrijden, anders zal de warmtepomp niet meer kunnen werken want zijn warme panneel is kouder dan de lucht die moet hem koelen. Voor 4.000 kg droge hooi moet men 1.600 kg water onttrekken, bv. in 3 dagen, dag en nacht, dus 500 kg water per dag. In een niet te grote boerderij zal men 3 hectaren per dag drogen. Met ontvochtiger die 25 kg water per dag onttrekken heeft men er 20 nodig voor één hectare en 60 voor 3 hectaren. De mijne BTW inbegrepen en voor één stuk in een kleinhandel kost 400 €. Zonder BTW en voor een groot aantal drogers zou dat niet meer dan 250 € moeten kosten, dus 15.000 € voor 60 kleine toestellen. In een landbouwkrant las ik dat de kleinste ontvochtiger minimum 65.000 € kost. Er is dus iets die niet gaat.

Een landbouwer die graag een ontvochter zou willen hebben moet niet vergeten dat de electricitietskosten heel vlug zeer groot worden wanneer het gras veel water bevat..We kunnen dat berekenen :

Hieronder vindt u de vochtigheid van het gras en de hoeveelheid water die eraan verbonden is met iedere keer 1 kg droge stof DS, de prijs van electriciteit voor één hectare per jaar. Voor een vochtigheid van 40% hadden we gerekend dat de electricitietskosten 400 € bereiken.

16 % vochtigheid :       0,19 kg water pour 1 kg DS        prijs 1 ha

20                              0.25                                              151 €

30                              0,43                                              260

40                             0,66                                               400

50                             1                                                   606

60                             1,5                                               909

70                             2,33                                            1.412

80                             4                                                 2..424

90                              9                                                5.454

Met gras dat nog niet gedroogd werdt hebben we een vochtigheid van 80 % en het drogen met een ontvochtiger zou 2.424 € per hectare en per jaar kosten.

Als de landbouwer oogst 30 ha zou het hooi 72.720 € aan electriciteit kosten. Dat kan niet rendabel zijn..

En als het gras echt nat is zou dat 5.454 € per hectare en per jaar kosten.

We hadden gezegd dat een serre van 7 * 30 meter 512 kg water per mooie dag kan opslorpen.. Een ontvochtiger met warmtepomp neemt 25 kg water per dag af met een electrische vermogen van 0,4 kW. Dus om 512 kg water gedurend 24 uren af te nemen moet het vermogen 512 / 25 * 0,4 = 8 kW zijn. De oostenrijkse boerderij had een ontvochtiger van ongeveer 13 kW. Dus, 1,6 serre is even doeltreffend als die ontvochtiger van 13 kW in die boerderij van 28 hectaren.

Met de serre mag het gras nat zijn : men moet alleen het drogen met een of twee dagen verlengen want de zon is kosteloos. Ik heb het geval al gehad toen er regen was gevallen op mijn juist gesneden gras, en het had zeer goed gedroogd in mijn serre van 3 meter op 4.. .

Hooi maken met een serre is gemakkelijker dan met een ontvochtiger want deze vereist dat het voordroog niet meer dan 40 % vochtigheid heeft, en dus moet men 2 dagen keren tenzij men kan veel vroeger het gras in de serre zetten en dan is het groen beschermd tegen regen. Men zal in de serre drogen in plaats van op de weide. Men heeft dus meer tijd om het gras binnen te halen en men moet niet meer lopen.

De droger in een serre is min of meer hetzelde als een droger in een schuur met verwarming van de lucht onder het dak. Nochtans zal de serre vlugger warm worden als er een opklaring is want met een schuur moet de zon eerst al het dak verwarmen.