Home 

 

 Hooidroger

Dit is een eenvoudige en tamelijk goedkoop idee voor een boer die hooimelk zou willen maken : een hooidroger met een serre waarmee men hooi kan maken zonder zich te bekommeren over het weer. Op die manier kan men hooi maken in België begin mei wanneer het weer nog zeer wisselvallig is. Men verkrijgt dan hooi even voedzaam als een kuilvoeder maar zonder de nadelen.

Is dat misschien de droom van een milieuvriend ? Nochtans, er bestaan droogserres voor industriele slijk :

https://www.suezwaterhandbook.com/degremont-R-technologies/sludge-treatment/drying/natural-sludge-drying-in-green-house-Heliantis

https://www.deforche.be/nl/solutions/serre/droog-serre

https://www.youtube.com/watch?v=WwTm91c1MGc

We zullen verder zien dat een serre dezelfde weideoppervlakte als een grote schuurdroger kan drogen.

Hooi heeft veel voordelen in vergelijking met kuilgras : Het is minder zwaar en aangenamer te verdelen en gevaren van listeriose of besmetting van de kazen met butyrische kiemen bestaan niet, tenzij die gevaren een werkelijkheid zijn met kuilgras. De reden waarom men kuilgras maakt is klimatisch, want kuilgras laat toe de oogst te maken in twee dagen met een voer die niet helemaal droog is.

Om hooi te maken op de grond heeft men veel dagen mooi weer nodig en dat gebeurt gewoonlijk niet wanneer het gras het rijkst is. Er bestaat wel het drogen in een schuur maar daarvoor heeft men een warmtebron nodig, gewoonlijk fossiele brandstoffen of biogas. Het voordeel van wat ik ga beschrijven in vergelijking met een hooidroger met biogas uit mest is dat het niet werkt ten nadele van het humus van de grond. Met biogas zal de grond hoe langer hoe armer worden. Het is ook niet ten nadele van voedingsgewassen. Er bestaan ook drogers die een warmtepomp gebruiken : de luchtvochtigheid komt zich condenseren op de koele wand van de warmtepomp en vloeit naar buiten.Die droge lucht gaat dan tegen de warme wand van de warmte pomp en wordt nog droger. Die warmtepomp heeft energie nodig en dat is niet het geval van mijn droger, behalve de ventilatoren maar dat is heel weinig. Er bestaat ook het drogen in een schuur waar de lucht onder het dak wordt verwarmd door de zon. Maar in onze landen met een matige klimaat is de temperatuurverhoging van de lucht beperkt, de ventilatoren verbruiken veel electriciteit en de timmerman die het dak moet bouwen kost te veel geld.

Het doel van mijn droger is hooi te maken zonder regenrisico. In België zijn perioden van twee mooie dagen nogal frekwent. Meer dan twee dagen is meer twijfelachtig. Dus moet men het hooi binnen hebben in 2 dagen.

Het hooi is eerst een beetje op de weide gedroogd en wordt binnengehaald met 40 % vochtigheid, zoals voor een kuil. Vanaf dat het hooi in de serre is, is het veilig wat de regen betreft. Als daarna het weer wisselvallig wordt zal de serre nog genoeg verwarmen gedurend de opklaringen. In elk geval is het niet mogelijk kuilgras te oogsten gedurend een lange regenperiode. En als het regen komt na twee dagen dat het hooi in de serre is, als het hooi nog niet helemaal droog is, zal het regen niet voordurend meer dan één dag blijven voordat er opklaringen komen die voldoende zijn om te drogen wat er nog te drogen is. De zon is gratis en dat kost niets bij.

In een gesloten serre in volle zon bereikt de temperatuur 50 °C. Hooi verdraagt niet meer dan 40 °C om de voedzame gedeelten niet te beschadigen. Men zal dus de serre moeten verluchten met twee ventilatoren. De eerste draait voordurend en de tweede begint te draaien als de temperatuur in de serre 37 °C overschrijdt.

2,7 meter hoog serren in plastiek.

Een 2,7 m hoog serre is niet zo duur maar een gewone trekker kan er niet binnen. De serres van 5 meter hoog zijn peperduur maar laten toe een grote trekker binnen te treden en al het werk doen zonder de trekker te moeten verlaten. Met een 2,7 m hoog serre is het hooi eerst op de grond van de weide gedroogd gedurend anderhalve dag en dan geoogst als het 40 % vochtigheid bevat. Het hooi wordt geplaats voor de serre op een lage kipwagen getrokken door een micro-trekker. De landbouwer kan ook het hooi in de serre verspreiden met een kniklader.

Men kan ook de serre op rails zetten en naar achter schuiven. Het voer is dan in open lucht en een grote trekker kan erop werken :

                                                                   

Dat vraagt een beetje plaats in de lengte maar men kan ook in de breedte werken en de serre en twee delen splitsen en die twee gedeelten verwijderen :

                                         

Een kleine serre kost niet zo veel maar vanaf het ogenblik dat er bijwerken moeten komen wordt het even duur als een loods beschreven verder in Glazen 5 meter hoog serren, en  het is toch gemakkelijker te werken in een loods.

Men moet het hooi omkeren in de serre. Men kan een zeer klassieke maar kleine hooikeerder met een micro-trekker gebruiken of een kleine bandhooikeerder met motoculteur zoals dit :

https://www.youtube.com/watch?v=FjmRdZJEDRo

of

https://www.youtube.com/watch?v=T2WuEizYggA

Als die bandhooikeerder 1,4 meter breed is en als men zich verplaatst 2 km/uur, is een serre van 7 * 30 meter omgedraaid binnen  2 * (7 -1,4)/ 1,4 * 30 / 1.000 / 2  * 60 = 7 minuten. Met zo'n kleine bandhooikeerder kan het hooi gelegd worden over gans de serre behalve een strook met dezelfde breedte als de bandhooikeerder. Normaal werpt die bandhooikeerder het hooi altijd naar dezelfde kant. Dus als een strook afgelopen is, moet men terug naar het begin van de dit maal lege strook zonder hooi om te kunnen altijd in dezelfde richting werpen. Op die manier spaart men veel plaats in de serre. Als men 3 of 4 maal per dag het hooi keert in de serre zal men voor de ganse dag niet meer dan een half uur werk hebben en daarmee kan men jaarlijks 20 ha hooi maken met 2 serres.

Als het hooi droog is moet men het brengen buiten de serre, op de grond leggen en ronde balen maken met een grote trekker en een pers. Om het hooi buiten te brengen kan men duwen met een hark gehecht aan de voorkant van de kniklader. Het kan ook een vergrote blad voor sneeuw voor kniklader of microtrekker zijn. Met een microtrekker ziet dat zo eruit :

https://www.youtube.com/watch?v=OcYet2tyOSk

https://www.youtube.com/watch?v=u1vP9k5qVwM

En als men een paard heeft zal dat met een hark gebeuren :

https://www.youtube.com/watch?v=EuqdIJ0P68E

Men kan zich afvragen of de UV stralen van de zon de vitaminen van het hooi in de serre niet kapot maken. Laat ons één hectare hooi gedroogd op de weide vergelijken met wat het wordt in de serre. Op de weide zijn dat 100 aren die de zon krijgen. In de serre is dat maar 2 aren want alleen de bovenste laag krijgt de zonnestralen. We zien dus dat het zeer weinig is.

Een serre van 30 m * 7 * 2,7 kost nieuw 6.500 € en is goed voor het oprapen van één hectare. Eén hectare blijkt een beetje te weinig als men weet het vermogen dat men nu gebruikt om hooi te maken. Maar met een serre, moet men een heel andere manier van te werken hebben : in plaats van één grote hooiwinning maakt men talrijke kleine oogsten. Zie ook wat de landbouwers doen die een reusachtige droger hebben met ontvochtiger en cellen waar het hooi 7 meter hoogte bereiken. Die landbouwers zijn ook verplicht talrijke kleine oogsten te maken want ze zijn beperkt door de oppervlakte van de cellen waarin ze maar een laag hooi van 1 tot 1,5 meter kunnen storten. Als ze 30 hectaren hooi per jaar winnen kunnen ze iedere keer maar 1 meter / 7 meter * 30 hectare, dus 4 of 5 hectaren oogsten. Met 3 of 4 serren van 30 m * 7 m, kunnen we het even goed met veel minder geld.

De boer moet zien dat er 2 dagen zullen zijn met mooi weer. Hij moet daarvoor de weerberichten kijken op de media.

Als het hooi in de droger met 40 % vochtigheid gaat, moet men 0,4 kg water onttrekken om 1 kg hooi te bekomen. Het psychrometrische diagram toont aan dat als de serre met 15 °C opgewarmd is, 1 kg droge lucht kan 3,5 kcal en 4 gr vocht opslorpen.

Als het gras 40 % vochtigheid bevat bij het storten in de serre, 1,66 kg van dat voordroog bevat 0,66 kg water, tenzij 1,18 kg droge hooi met 16 % vochtigheid bevat 0,18 kg water. Dus 1 kg droge hooi bevat 0,18 / 1,18 = 0,15 kg water.  Om 1,18 kg droge hooi te bekomen moet men 0,66 - 0,18 = 0,48 kg water uittrekken. Voor 1 kg hooi moet men 0,48 / 1, 18 = 0, 40 kg water uittrekken.  

 Als de serre 8 m breed is met een hoogte van 2,7 m en een lengte van 30 m (men moet die lengte niet overschrijden om een goede verluchting te hebben) is de inhoud van de serre 648 m³. Eén kubieke meter lucht weegt 1,2 kg als men 20 °C heeft, en het luchtgewicht in de serre zal dus 777 kg zijn.

Per m², krijgt de serre 5 kWh per dag, maar al die energie treedt niet in de serre. Thermische zonnepanelen hebben een rendement van ongeveer 40 %.

Voor een zomerdag met zon krijgt de serre

5 kWh/m² * 40%  * 8,4 m * 30 m = 504 kWh

Per uur ontvangt de serre  504 kWh * 861 kcal/kWh /8 uren = 54243 kcal/uur

Men weet dat 3,5 kcal en 4 gr water zijn opgeslorpt door 1 kg droge lucht .

Dus, 1 kcal wordt opgeslorpt door 1 / 3,5 kg droge lucht

54243 kcal/uur heeft 1/3,5 * 54243 kg droge lucht nodig om opgeslorpt te zijn, of 15498 kg droge lucht opgeslorpt binnen één uur.

1 kg droge lucht kan 4 gr water opslorpen..

15498 kg droge lucht slorpt op 15498 * 4 / 1.000 = 62 kg d'eau

Het gewicht van de lucht in de serre is 777 kg. Aantal  keren dat de lucht in de serre wordt gebracht gedurend één uur : 15498 / 777 = 20 keren per uur en ondertussen heeft de lucht 62 kg water opgeslorpt.

4.000 kg foin / ha is een eerste snede die niet te vroeg wordt gemaaid. Als men 4 sneden per jaar doet voor schuurdrogen, zal de weide meer produceren : vanaf hij het drogen in schuur gebruikt is een landbouwer ( https://www.youtube.com/watch?v=y-QH_uLBPJc ) van 7 ton droge stof tot 11 ton gestegen, dus 13 ton hooi per hectare. Dus, ieder van die 4 sneden produceert gemiddeld 3.000 kg hooi

Als we 3.000 kg hooi in de serre zetten is zijn dikte 3000 kg / (8 m * 30 m) / 30 kg/m³ = 0,4 m. De laag hooi is 40 cm hoog over gans de serre. En we drogen die 3.000 kg binnen 3000 kg / 1240 kg/jour = 2,4 jours. Misschien zijn 40 cm te hoog voor een gewone  hooikeerder. Men zou 1.500 kg kunnen drogen, wat 50 aren is en het zal droog zijn na 1,2 jour

Als we 2 sneden per week doen is de serre 5 dagen per week bezet. Dat is redelijk als we rekening houden met het slecht weer. We drogen dus 2 * 1 ha of 2 hectare per week. Van mei to september hebben we 20 weken. We kunnen plaatsen in een serre 2 ha/week *20 weken = 40 ha. Als we 2 serren hebben kan men 80 ha oogsten. Maar wij doen 4 sneden per jaar op dezelfde oppervlakten. Dus, met 2 serren drogen we jaarlijks 80/4 = 20 hectare.

Men verwijt dikwijls aan het drogen in een serre dat het gemaakt is voor zeer kleine boerderijen. Wat ik zei bewijst het tegenovergestelde : ik heb gevonden op het internet een boerderij van 45 ha grasland met een industriele droger met een oppervlakte van 8 meter op 40, dus 320 m² voor een geoogste oppervlakte van ongeveer 20 hectare, waar men alleen een laag van 1 meter kan drogen. Een serre van 8 meter op 30 krijgt een laag van 65 cm voeder. Dus, 2 serres drogen hetzelfde volume dan die industriele droger van 8 * 40 m of 320 m². Want 8*40*1 = x *8*30*0.65. We zien dus dat x = 2. Dus, 2 serres kunnen 20 hectare per jaar drogen, tussen mei en september.

We veronderstelden dat we een voordroog van 2 dagen op de weide in de serre hadden gezet. Men zou ook het gras rechtstreeks in de serre zetten zonder te drogen op de weide. Op die manier hebben we heel weinig verlies aan bladeren veroorzaakt door de hooikeerder. Maar dan hebben we maar één oogst per week en 2 serren zullen maar 10 hectare per jaar drogen.

3,5 kcal worden opgeslorpt door 1 kg droge lucht. Als het aantal kaloriën gegeven door de zon groter wordt moet men meer ventileren, anders zal de temperatuur stijgen. We zullen dus 2 ventilatoren hebben : één ventilator zal bestendig draaien en de andere zal beginnen te draaien als de temperatuur 37 °C overschijdt.

De serre heeft een inhoud van 648 m³ die 20 maal per uur worden weggeblazen. Het debiet van de ventilatoren is dus 648 m³ * 20 maal /uur = 13.000 m³/uur. Een ventilator van 13.000 m³/uur heeft gewoonlijk een vermogen van 0,5 kW. Voor een snede van 3000 kg hooi per hectare zal het verbruik van de  ventilator zijn : 0,5 kW * 24 uren * 2 dagen * 0.25 €/kWh electriciteit = 6 €. Als we 20 hectaren hebben te oogsten per jaar met een jaarlijks productie van 10000 kg hooi per hectare, zullen de kosten voor het drogen zijn 6 € * 20 * 10000 / 3000 = 400 €, of 6 € / 3000 kg =  0,002 € per kg hooi. Laat ons dat verduidelijken in energie. 3.000 kg hooi hebben 0,5 kW * 24 uur * 2 dag = 24 kWh nodig.   20 ha met een productie van 10.000 kg hooi/jaar zullen dus 1.600 kWh nodig hebben. Dit is geldig wanner men voortdurend 24 uren per dag blaast. Maar als we blazen alleen als er zon is zal het jaarlijks verbruik niet 500 kWh overschrijden.

Glazen 5 meter hoog serren.

De plastieke serrenfabrikanten zeggen dat serren van meer dan 4 m hoog zeer gevoelig zijn voor wind en dat ze moeten gehecht zijn in betonfunderingen. Maar die funderingen kosten peperduur : 400 € / m³ voor bekisting en handwerk. In die plastieke serre zijn er ook altijd metalen staven op een hoogte van 3,5 m. Een trekken kan er niet binnen.

Met meer geld kan men beter een 5 m hoog glazen serre laten bouwen. Het is natuurlijk een andere wereld dan met een 2,7 m hoog serre maar dat blijft toch goedkoper van een schuurdroger. Een grote serre van 30 m * 16 m * 5 m kost 115.000 € voor glas (133.000 € voor polycarbonaat) tegen 250.000 € voor een kleine schuurdroger. Met een serre zullen de jaarlijkse electriciteitskosten ongeveer 150 € bedragen als men 's nachts niet blaast tenzij een schuurdroger met dezelfde capaciteit 6.000 € electriciteit per jaar nodig zal hebben voor de ventilatoren en nog 6.000 € voor een eventuele ontvochtiger.

Gelukkig is er misschien een minder dure oplossing : een loods volledig dicht met dezelfde afmetingen maar bedekt met donker zwarte metalen platen (RAL 9005) om de warmte goed op te slorpen en met een beperkte aantal doorschijnende polycarbonaat platen op het dak en in de muur aan het zuiden. Deze loods kost 60.000 €. Maar ik heb geen ervaring met een serre met weinig doorschijnende panelen. Als binnenin een temperatuur van 30 °C is bereikt is dat voldoende en als er minder zon op het hooi valt is dat nog beter.

Als de serre maar één ingang heeft kan een dikke trekker in de hoeken niet werken. Als de voorgevel en achtergevel breed open kunnen is dat gemakkelijk, één helft links en één heflt rechts. Maar dat is toch een toeslag van 20.000 €. De enige keer wanneer de landbouwer zijn trekker moet verlaten is om die deuren te openen. Als  hij wilt in de serre werken komt hij binnen langs de voorgevel en gaat eruit door de achtergevel en  herbegin met buiten een omloop te doen. Hij kan de voordroog op de weide oogsten met een hooilader. We moeten ook niet vergeten dat niet meer dan 2 hectaren in de 16 m breed serre kunnen (zie verder). Het is dus een klein werk twee maal per week te herhalen gedurend het mooie seizoen.

Laat ons rekenen met een serre van 30 m lang, 16 m breed, 5 m hoog.

Het volume is 2.400 m³ en daar één kubieke meter lucht weegt 1,2 kg als er 20 °C is, zal het gewicht lucht in de serre 2880 kg zijn.

Per m², krijgt de serre 5 kWh per dag, maar al die energie treedt niet in de serre. Thermische zonnepanelen hebben een rendement van ongeveer 40 %.

Voor een zomerdag met zon krijgt de serre

5 kWh/m² * 40%  * (1 m + 16 m) * 30 m = 1000 kWh

Per uur ontvangt de serre  1000 kWh * 861 kcal/kWh /8 uren = 107625 kcal/uur

Men weet dat 3,5 kcal en 4 gr water zijn opgeslorpt door 1 kg droge lucht .

Dus, 1 kcal wordt opgeslorpt door 1 / 3,5 kg droge lucht

107625 kcal/uur heeft 1/7 * 107625 kg droge lucht nodig om opgeslorpt te zijn, of 30750 kg droge lucht

1 kg droge lucht kan 4 gr water opslorpen..

30750 kg droge lucht opslorpen 30750 * 4 / 1.000 = 123 kg d'eau

Het gewicht van de lucht in de serre is 2880 kg. Aantal  keren dat de lucht in de serre wordt gebracht gedurend één uur : 30750 / 2880 = 10 keren per uur en ondertussen heeft de lucht 123 kg water opgeslorpt. De serre heeft een volume van 2.400 m³ vernieuwd 10 keer per uur.Het debiet van de ventilator zal dus zijn : 10 * 2.400 m³ = 24.000 m³ / heure m³ / uur

Per dag zal de onttrokkene hoeveelheid water 123 kg * 8 uren = 1000 kg water zijn         of, 1000 kg water / 0,4 kg water/kg hooi met 40 % vochtigheid = 2500 kg gedroogde hooi/dag.

4.000 kg foin / ha is een eerste snede die niet te vroeg wordt gemaaid. Als men 4 sneden per jaar doet voor schuurdrogen, zal de weide meer produceren : vanaf hij het drogen in schuur gebruikt is een landbouwer ( https://www.youtube.com/watch?v=y-QH_uLBPJc ) van 7 ton droge stof tot 11 ton gestegen, dus 13 ton hooi per hectare. Dus, ieder van die 4 sneden produceert gemiddeld 3.000 kg hooi

De laag hooi is niet zeer hoog en het hooi is dus tamelijk los. Ik heb gemeten dat het 30 kg / m³ weegt en met een snede van 2 hectaren is zijn dikte 2 * 3000 kg / (16 m * 30 m) / 30 kg/m³ = 0,4 m. De laag hooi is 40 cm hoog over gans de serre verspreid zonder zwaden. Daar een trekken de serre kan intreden zal hij gemakkelijk op 40 cm hooi kunnen rijden met een zwadenverluchter..

Men droogt 3000 kg hooi  of een snede van twee hectare in heel de serre binnen 2 * 3000 / 2500 = 2,5 dagen als het gras binnen gelegd werd met 40 % vochtigheid. Dat is heel weinig en we zouden dus gras dat niet gekeerd werd op de weide rechtstreeks in de serre zetten en dus zonder bladerenverlies en het drogen zou dan 4 of 5 dagen duren. Dat is normaal want wat men niet droogt op het veld moet in de serre gedroogt zijn.

Als we 2 sneden per week doen is de serre 5 dagen per week bezet. Dat is redelijk als we rekening houden met het slecht weer. We drogen dus 4 hectare per week. Van mei to september hebben we 20 weken. We kunnen plaatsen in een serre 2 ha/week *20 weken = 40 ha. Maar wij doen 4 sneden per jaar op dezelfde oppervlakten. Dus, met 1 serre drogen we jaarlijks 40 / 4 = 10 hectare en 2 serren drogen 20 hectare per jaar.

Met andere woorden : 20 hectare geven 10.000 kg hooi/hectare/jaar die 20 ha * 10000 kg hooi/ha / 2500 kg/dag drogen = 80 dagen drogen per jaar in de serre nodig hebben op een seizoen die 140 dagen telt.

 

Samenvatting :

 

De manier van te werken met een serre verschilt van wat men gewoonlijk actueel doet. Tegenwoordig wilt men de machines vergroten om de oogst van tientallen hectaren in één schot gedaan te hebben, als er een lange periode mooi weer is. Met mijn serre moet men meer kleinschalig werken, maar meer dikwijls want de oppervlakte van de serre is beperkend. Op die manier is het geoogste gras rijker en smakkelijker.  Met de serre kan men hooi beginnen te drogen van begin mei als het nog regenachtig is en fris tot eind september. Het enige nadeel is dat de voer zeer verteerbaar is met gevolg dat de melk armer is aan vet. Voor paarden is dat hooi te rijk maar men kan eraan verhelpen als men oogst later in het seizoen.

Men zou kunnen denken dat de zon de vitaminen in het hooi in de serre kapot maken. In een serre met een oppervlakte van 2 aren kan men leggen het hooi geoogst op 100 ares weide of 1 hectare. Als alles op de weide droogt krijgt het hooi 50 maal  meer zon dan in de serre. In de serre is het alleen de bovenste laag die de stralen van de zon krijgt. Dus geen zorg voor de vitaminen.

Ik gebruik zulke droger maar heel kleinschalig want ik ben gepensionneerd en heb zes lieve ooien. De maten van de serre zijn  4 m * 3 m, en ik moet alles met de hand keren. Ik ben er zeer tevreden mee. Dit jaar(2019) heb ik hooi gemaakt op 10 mei. Het drogen heeft 4 dagen geduurd zonder te keren op de grond. Het hooi was meestal kweekgras. Er was 15 °C buiten maar 31 °C in de serre. Gedurend de 6 afgelopen jaren is het drogen nooit misgelopen.

Hier ziet u een foto van mijn serre  :

 

                                               

 

Men ziet de ventilator. Het toestel boven de ventilator is een De Longhi ontvochtiger die doeltreffend is. De ontvochtiger bevat een warmtepomp. Bij  30 °C onttrekt hij 25 liters water in 24 uren en heeft een vermogen van  400 W. Om 1 kg hooi te maken met een voordroog met  40 % vochtigheid moet men 0,4 kilo water onttrekken. Dus om  4.000 kg of één hectare te drogen met dat toes

25 liters / 24 uren * 0,4 kWh/liter water * 1.600 kg water te onttrekken van 4.000 kg hooi * 0,25 €/kWh = 166 € . De ontvochtiger is dus een goede manier om hooi te drogen, dag en nacht, want hij kost 4,15 €cent/kg hooi. Dat is niet veel maar als men per jaar 10000 kg hooi / hectare / jaar op 20 hectaren, is dat nu 8.300 €. In een oostenrijkse boerderij van 30 hectaren hebben de ontvochtiger en de ventilateur samen een vermogen van 28 kW. De ventilator alleen heeft een vermogen van 15 kW om te blazen door 7 m voer dat droog onder is et vochtig boven. Met een ontvochtiger is het toch duurder dan met mijn serre die twee ventilatoren van kleinere vermogen gebruiken (360 € voor 20 hectaren). Maar laat ons energie praten : 25 liters / 24 uren * 0,4 kW is hetzelfde als we zeggen dat 1 kg water gedroogd wordt met 0,39 kWh. Men ziet dat in de documentatie van grote industriele schuurdrogers. 1.600 kg water * 10.000 kg hooi/ha / 4.000 kg hooi *0.39 kWh/kg water * 20 ha = 31.200 kWh jaarlijk verbruikt op de hoeve. In de oostenrijkse boerderi heeft de ventilator ongeveer hetzelfde vermogen dan de ontvochtiger. Men kan dus veronderstellen dat jaarlijks ongeveer 60.000 kWh worden verbruikt. Het is dus niet milieu vriendelijk. En een ontvochtiger is toch een voordelige manier van te drogen. Dus, wat moeten we zeggen van die huidige drogers verwarmd met fuel ! Laat ons ook die 60.000 kWh vergelijken met de 1.440 kWh. nodig voor de serres, voor dezelfde hoeveelheid gedroogde hooi.

U kan een zeer interessant document uit Canada over ontvochtigers zien bij:  https://www.agrinova.qc.ca/wp-content/uploads/2016/09/Fiche_Sechage_foin_Agrinova_2oct2014.pdf     Men beschrijft een boerderij waar men jaarlijks 700 ton hooi droogt met een ontvochtiger die 165.000 kWh gebruikt en de droger had 1.000.000 $ gekost. De ontvochtiger heeft een vermogen van 48 kW. Met de prijs van electriciteit in België is de jaarlijks uitgave 165.000 kWh * 0,25 €/kWh = 40.000 €. De ontvochtiger slorpt 36 kg water / kW / dag op. 1 kWh kan dus 36/24 = 1,5 kg water opslorpen tenzij in ideale omstandigheden een ontvochtiger slorpt 25 kg water op in 24 uren met een vermogen van 0,4 kW, dus 25 / 24 / 0,4 = 2,6 kg water. We zien dus een groot verschil tussen die 2,6 kg en de 1,5 kg water werkelijk opgeslorpt.

Dit canadees document beschrijft compacte koek in de schuurdrogers waarin de lucht niet binnen kan.In een serre is het hooi regelmatig omgekeerd en koeken kunnen niet bestaan.

Met een voordroog van 40 % vochtigheid, vragen 1.000 kg hooi 400 kg water te verdampen en daar 25 kg water vraagt 24 huren * 0,4 kW of 9,6 kWh, dus 9,6/25 = 0,384 kWh / kg water, zien we dat 1 ton hooi vraagt 400 * 0.384 = 153 kWh.

Wat opvallend is met de ontvochtigers is dat de kleine modellen voor huishoud dezelfde prestatie kan bereiken dan een industrieel ontvochtiger : 25 liter onttrokken water gedurend 24 uren met een vermogen van 400 W.

Dit gebeurt als de omstandighegen ideaal zijn : temperature 30 °C en vochtigheid 70 %. Een firma geeft de volgende gegevens voor een ontvochtiger van 20 kW :

30 °C    60 % vochtigheid   760 liters uitgetrokken in 24 uren.

27 °C    60 % vochtigheid   680 liters uitgetrokken in 24 uren.

20 °C    60 % vochtigheid   501 liters uitgetrokken in 24 uren.

Men ziet dus dat wanneer de temperatuur lager is dan30 °C, de ontvochtiger minder doeltreffend is. Men moet ook weten dat, als de temperatuur 32 °C overschrijdt, zal de ontvochtiger niet meer werken want de luchttemperatuur hoger is dan de warmtewisselaar die de warmte moet loslaten . De warmte gaat altijd van een warme oppervlakte naar een koude oppervlakte en niet het tegenovergestelde. Als de vochtigheid van de lucht onder de 40 % komt zal de ontvochtiger niet meer goed werken. Dus, als  het drogen bijna gedaan is zal het veel kosten voor weinig water opgeslorpt.

Als de ontvochtiger van 20 kW ideaal werkt kan hij in 24 uren : 25 liter / 0,4 kWh/kg water * 20 kW = 1.282 kg water. Maar we zagen dat in de werkelijkheid het best dat hij kan drogen is 760 kg water. Men ziet dus een groot verschil.

We kunnen een schuurdroger met ontvochiger met een serre vergelijken. Als de cellen van de schuurdroger 8 m breed zijn, 40 m lang en dat er 1 m dikte gelegd wordt is dat 320 m³ voeder. Met 2 serres 8 m breed en 30 m lang met een laag van 60 cm is dat 288 m³, bijna hetzelfde. Als de hooidensiteit in de schuurdroger 50 kg/m³ is zal het gewicht van 1 m hooi 16.000 kg zijn binnengebracht met 40 % vochtigheid. Dat betekent 0,4 kg water/kg hooi * 16.000 kg hoooi = 6.400 kg water. We weten dat de ontvochtiger 0,39 kWh / kg onttrokken water nodig heeft, Als de ontvochtiger een vermogen van 15 kW heeft, heeft hij 6,400 kg water * 0,39 kWh / kg onttroken water = 2496 kWh nodig . Een ontvochtiger werkt permanent. In 24 uren verbruikt hij : 15 kW * 24 uren = 360 kWh. Om 16.000 kg hooi te drogen heeft hij 2496 / 360 = 7 dagen nodig. En als we zeggen dat de ontvochtiger 0,39 kWh / kg water verbruikt is dat zeer optimistisch zoals we het zagen. Integendeel droogt een 30 m * 7 m * 2,7 m serre 1.560 kg hooi / dag. Twee serres drogen 3.120 kg per dag en 16.000 kg hooi in 2 serres hebben 5 dagen nodig wat beter is dan de 7 dagen van de ontvochtiger die daarvoor 7 dagen * 24 uren *15 kW = . 2.500 kWh nodig had tenzij de 2 serres maar 2 serres * 5 dagen * 8 uren * 0,5 kW = 40 kWh nodig hadden. Met de serres droogt men twee maal in 5 dagen tenzij met de ontvochtiger wordt er één maal gedroogd in 7 dagen. Als een snede van één hectare 3.000 kg hooi geeft, zullen 16.000 kg hooi geproduceerd zijn op 5 hectaren.

De boer die graag knutselt kan verschillende ontvochtigers in een gesloten en thermisch geisoleerde ruimte plaatsen. Die ruimte moet altijd met 25 tot 30 °C blijven om doeltreffend te werken. Die ruimte zal dus eventueel moeten verwarmd zijn. Men mag niet 30 °C overschrijden, anders zal de warmtepomp niet meer kunnen werken want zijn warme panneel is kouder dan de lucht die moet hem koelen. Voor 4.000 kg droge hooi moet men 1.600 kg water onttrekken, bv. in 3 dagen, dag en nacht, dus 500 kg water per dag. In een niet te grote boerderij zal men 3 hectaren per dag drogen. Met ontvochtiger die 25 kg water per dag onttrekken heeft men er 20 nodig voor één hectare en 60 voor 3 hectaren. De mijne BTW inbegrepen en voor één stuk in een kleinhandel kost 400 €. Zonder BTW en voor een groot aantal drogers zou dat niet meer dan 250 € moeten kosten, dus 15.000 € voor 60 kleine toestellen. In een landbouwkrant las ik dat de kleinste ontvochtiger minimum 65.000 € kost. Er is dus iets die niet gaat.

Een landbouwer die graag een ontvochter zou willen hebben moet niet vergeten dat de electricitietskosten heel vlug zeer groot worden wanneer het gras veel water bevat..We kunnen dat berekenen :

Hieronder vindt u de vochtigheid van het gras en de hoeveelheid water die eraan verbonden is met iedere keer 1 kg droge stof DS, de prijs van electriciteit voor één hectare per jaar. Voor een vochtigheid van 40% hadden we gerekend dat de electricitietskosten 400 € bereiken.

16 % vochtigheid :       0,19 kg water pour 1 kg DS        prijs 1 ha

20                              0.25                                              151 €

30                              0,43                                              260

40                             0,66                                               400

50                             1                                                   606

60                             1,5                                               909

70                             2,33                                            1.412

80                             4                                                 2..424

90                              9                                                5.454

Met gras dat nog niet gedroogd werdt hebben we een vochtigheid van 80 % en het drogen met een ontvochtiger zou 2.424 € per hectare en per jaar kosten.

Als de landbouwer oogst 30 ha zou het hooi 72.720 € aan electriciteit kosten. Dat kan niet rendabel zijn..

En als het gras echt nat is zou dat 5.454 € per hectare en per jaar kosten.

We hadden gezegd dat een serre van 7 * 30 meter 512 kg water per mooie dag kan opslorpen.. Een ontvochtiger met warmtepomp neemt 25 kg water per dag af met een electrische vermogen van 0,4 kW. Dus om 512 kg water gedurend 24 uren af te nemen moet het vermogen 512 / 25 * 0,4 = 8 kW zijn. De oostenrijkse boerderij had een ontvochtiger van ongeveer 13 kW. Dus, 1,6 serre is even doeltreffend als die ontvochtiger van 13 kW in die boerderij van 28 hectaren.

Een ander voorbeeld gevonden op internet : een landbouwer droogt 142 ton hooi in 3 cellen van 300 m³ ieder.Het geheel heeft dus een inhoud van 900 m³. Die cellen zijn 7 m hoogt. De oppervlakte van die cellen is dus 128 m². Die landbouwer zet 3 hectare met 3.000 kg hooi in 2 cellen op een oppervlakte van 86 m² dus. De densiteit van het hooi is dus 3 * 3.000 / 86 = 100 kg/m³. Als het hooi gelegd wordt op de 3 cellen (128 m²) is het gewicht van het ingeschuurde hooi 128 m² * 1 m hoogte * 100 kg/m³ = 12.800 kg. We weten dat we moeten 0,4 kg water / kg hooi uittrekken als de voordroog een vochtigheid van 40 % heeft . In deze schuurdroger moet er 12.800 kg hooi *0,4 kg water/kg hooi = 5.120 kg water worden onttrokken. Als de boerderij een ontvochtiger heeft, heeft men 0,39 kWh nodig om 1 kg water te opslorpen. Om 5.120 kg water weghalen heeft men 5.120 kg eau * 0,39 = 2.000 kWh nogdig. Als het vermogen van de ontvochtiger 15 kW is, binnen 24 uren wordt er verbruikt 15 * 24 = 360 kWh/dag, want een ontvochtiger werkt 24 uren op 24, in tegenstelling met een serre die maar 8 uren per dag kan werken. De  schuurdroger heeft dus 2.000 kWh / 360 kWh/dag = 5,5 dagen nodig om te drogenr.We weten dat 2 serren drogen in 1,5 dag  -->  2 serren * 2.500 kg hooi in zwaden geplaatst in de serre = 5.000 kg hooi. Binnen 5,5 dagen zullen die 2 serren 5.000 kg foin * 5,5 / 1,5 = 18.500 kg hooi drogen. Twee serren van 30 m * 7 zijn dus veel meer doeltreffend dan een droger met ontvochtiger van 15 kW omdat deze alleen maar 12.800 kg.kan drogen gedurend dezelfde tijd. Maar natuurlijk moeten we dingens die vergelijkbaar zijn vergelijken want een ontivochtiger werkt voordurend, dag en nacht, tenzij een serre de zon nodig heeft. Ik deed deze vergelijking om te tonen dat de serren zeer doeltreffend zijn, in strijd met wat men dikwijls denkt en dat ze niet alleen gemaakt zijn voor hobby farmers.

Met de serre mag het gras nat zijn : men moet alleen het drogen met een of twee dagen verlengen want de zon is kosteloos. Ik heb het geval al gehad toen er regen was gevallen op mijn juist gesneden gras, en het had zeer goed gedroogd in mijn serre van 3 meter op 4.. .

Hooi maken met een serre is gemakkelijker dan met een ontvochtiger want deze vereist dat het voordroog niet meer dan 40 % vochtigheid heeft, en dus moet men 2 dagen keren tenzij men kan veel vroeger het gras in de serre zetten en dan is het groen beschermd tegen regen. Men zal in de serre drogen in plaats van op de weide. Men heeft dus meer tijd om het gras binnen te halen en men moet niet meer lopen.

De droger in een serre is min of meer hetzelde als een droger in een schuur met verwarming van de lucht onder het dak. Nochtans zal de serre vlugger warm worden als er een opklaring is want met een schuur moet de zon eerst al het dak verwarmen.

In het nummer van september 2019 van de tijdschrift Wallonie Elevages kan men een artikel lezen over de Inno4Grass Awards. Eén van de winnaars is een duitse landbouwers die een schuurdroger heeft en die toegeeft "Gedurend de maand mei is de factuur electriciteit gestegen met 8.000 €. We hopen de schuurdrogerkosten te beperken tot 10 cents per liter, een getal dikwijls aangekondigd." De boerderij is 200 hectaren weide groot en heeft 180 melkkoeien die 800.000 liters geven. Als het drogen in de schuur 10 cents per liter kost zal het per jaar kosten : 800.000 liter *0,1 € = 80.000 € per jaar. Als die fokker 5 serres van 30 * 16 * 5 m zou gebruiken en dat de spiraalventilatoren hun electriciteit van zonnepanelenn krijgen die naast de serre worden geplaatst zou dat 0 € kosten. Die duitse landbouwers zullen arm leven en rijk sterven want ze zijn boven de 10 cents.

Tegenwoordig wordt de melk 0,37 € / kg betaald. De landbouwers klagen dat het veel te weinig is. Wat moet men dan zeggen als het nog met 10 cents voor de schuurdroger moet verminderd worden. Eingenlijk is dan de prijs van de melk 0,27 €  ...

In zo'n grote boerderij gaan de  koeien niet meer op de weide : één enkel man kan een kudde van 180 koeien niet leiden. Er zijn nog andere redenen : als de boer een biomethanisatie installatie heeft (2 millions de euros), zijn koeien mogen niet naar buiten want de boer heeft de uitwerpsels van zijn koeien nodig. En als er een melkrobot op de hoeve staat moeten de koeien erbij blijven, dus op stal.

En wanneer al die landbouwers gepensionneerd zullen zijn, wie zal nog de centjes hebben om die peperdure boerderijen nog over te nemen ? Misschien investeerders. Maar die zullen dat pas doen wanneer de prijs van de melk een beetje hoger is dan nu

De zeer gemechaniseerde landbouw die men wil bevorderen is alleen mogelijk omdat de energiebronnen goedkoop zijn. Maar tot wanneer ?

Dat doet nadenken : welke landbouw willen we, welke maatschappij willen we ? Een maatschappij waar één boer 1.000 koeien rendeert. Een maatschappij waar heel weinig mensen werk hebben en de andere zijn daklozen. Mijn voorkeur gaat naar deze kleine bretoense landbouwer die 8 zeer kleine bretoense koeien heeft op 7 hectare en die geen financiele zorgen heeft noch schulden en die met zijn familie heel gelukkig is :

https://www.youtube.com/watch?v=Bw1N_z3sLXk

https://www.youtube.com/watch?v=ihZHxe_J7m4

In een documentaire op TV, zegt ons de RTBF dat in 2017 in België 40 % van de landbouwers verdienen minder dan 1.000 € per maand. Hoeveel zou een zeer kleine fokker wel kunnen verdienen ? Als een fokker maar 10 dubbel doel Belgisch Wit Blauw koeien heeft die melk en vlees produceren zijn zijn kalveren goed bevleesd en hun verkoop zal de kosten van dit zeer klein hoevetje dekken. Die koeien geven 4.000 liters melk per jaat, tenzij een Holstein 8.000 liters zal geven. Deze boer zal direct kunnen verkopen aan de consument want zijn melkplas is beperkt. Als hij zou zijn melk 0,75 € / liter verkopen, met andere woorden 7,5 € / kg harde kaas wat zeer weinig is zullen die tien koeien 10 koeien * 4.000 liters * 0,75 €/liter = 30.000 €/jaar opbrengen. Per maand is dat 2.500 €.. Het is veel beter dan de nog niet bereikte 1.000 € van de RTBF.

Dat toont in welke impasse de politieke leiders van de Europese Unie en de banken ons sturen.Het is een vlucht naar voren om altijd groter te worden om veel premies te ontvangen omdat die premies gegeven worden per hectare.

Een "normale" boer zal denken dat een koe die 8.000 liters per jaar geeft brengt twee maal meer op dan een 4.000 liter koei. Dat is niet juist. Die twee koeien zullen ongeveer hetzefde opbrengen per hectare want wat bepalend is is de hoeveelheid voeder dat men heeft. Een koe die minder melk geeft moet minder eten, we zien dat in de voedingstabellen. Dus per hectare kan men meer koeien houden die minder melk geven. De hoeveelheid melk per hectare met dubbel doel koeien zal dus bijna de hoeveelheid met gespecialiseerde vee benaderen. Met die dubbel doel koeien zullen de kalveren talrijker en van beter kwaliteit zijn.. Eindelijk is de opbrengst ongeveer dezelfde maar de boer zal meer beesten moeten zorgen maar beesten die gemakkelijker te houden zijn.

Trouwens, de meest populair melkkoeras ter wereld na de Holstein is de Jersey, een zeer kleine koe die maar 3.500 tot 4.000 liters geeft. Maar haar populariteit bewijst dat ze zeer rendabel is.

U zal zeggen dat ik zeer "Martine op de boerderij" ben en u hebt gelijk maar ik heb dat liever dan een concentratiekamp voor koeien.

Hooimelk : een lekkernij !