Home 

 Hooidroger

Dit is een eenvoudige en tamelijk goedkoop idee voor een boer die hooimelk zou willen maken : een hooidroger met een serre waarmee men hooi kan maken zonder zich te bekommeren over het weer. Op die manier kan men hooi maken in België begin mei wanneer het weer nog zeer wisselvallig is. Men verkrijgt dan hooi even voedzaam als een kuilvoeder maar zonder de nadelen.

Is dat misschien de droom van een milieuvriend ? Nochtans, er bestaan droogserres voor industriele slijk :

https://www.suezwaterhandbook.com/degremont-R-technologies/sludge-treatment/drying/natural-sludge-drying-in-green-house-Heliantis

https://www.deforche.be/nl/solutions/serre/droog-serre

https://www.youtube.com/watch?v=WwTm91c1MGc

We zullen verder zien dat een serre dezelfde weideoppervlakte als een grote schuurdroger kan drogen.

Hooi heeft veel voordelen in vergelijking met kuilgras : Het is minder zwaar en aangenamer te verdelen en gevaren van listeriose of besmetting van de kazen met butyrische kiemen bestaan niet, tenzij die gevaren een werkelijkheid zijn met kuilgras. Een rat die een gat maakt in het zeil dat de kuil bedekt is voldoende om voeder te hebben dat beschimmelt en bevat listerias die dodelijk zijn voor mens en dier. En wat moet de boer doen met al dat beschimmelde voeder ? De reden waarom men kuilgras maakt is klimatisch, want kuilgras laat toe de oogst te maken in twee dagen met een voer die niet helemaal droog is. Om kuilvoeder te bewaren heeft men veel plastieke zeilen nodig die weg moeten als alles opgegeten is. De boer moet daarvoor betalen en het is ook zeker niet milieuvriendelijk. Met hooi hebben we die nadelen niet.Om de verhitting van de kuil te voorkomen moet er een voldoende hoeveelheid kuilvoeder genomen worden iedere dag. Het is een bestendige zorg voor de fokker. De fokker die hooi aan zijn beesten geeft kan gerust slapen.

Alle fokkers die kort geleden hooi geven aan hun koeien zien het verschil en zeggen dat ze een betere gezondheid hebben en ook betere klauwen.

Om hooi te maken op de grond heeft men veel dagen mooi weer nodig en dat gebeurt gewoonlijk niet wanneer het gras het rijkst is. Er bestaat wel het drogen in een schuur maar daarvoor heeft men een warmtebron nodig, gewoonlijk fossiele brandstoffen of biogas. Het voordeel van wat ik ga beschrijven in vergelijking met een hooidroger met biogas uit mest is dat het niet werkt ten nadele van het humus van de grond. Met biogas zal de grond hoe langer hoe armer worden. Het is ook niet ten nadele van voedingsgewassen. Er bestaan ook drogers die een warmtepomp gebruiken : de luchtvochtigheid komt zich condenseren op de koele wand van de warmtepomp en vloeit naar buiten.Die droge lucht gaat dan tegen de warme wand van de warmte pomp en wordt nog droger. Die warmtepomp heeft energie nodig en dat is niet het geval van mijn droger, behalve de ventilatoren maar dat is heel weinig. Er bestaat ook het drogen in een schuur waar de lucht onder het dak wordt verwarmd door de zon. Maar in onze landen met een matige klimaat is de temperatuurverhoging van de lucht beperkt, de ventilatoren verbruiken veel electriciteit want de lucht moet door tot 7 meter hooi doorgaan en de timmerman die het dak moet bouwen kost te veel geld.

Hoeveel keren hebben we niet de situatie gekend waar na drie dagen mooi weer het regen is gevallen op de weide en dat moet niet veel zijn om het hooivoorbereiding onmogelijk te maken. Het doel van mijn droger is hooi te maken zonder regenrisico. In België zijn perioden van twee mooie dagen nogal frekwent. Meer dan twee dagen is meer twijfelachtig. Dus moet men het hooi binnen hebben in 2 dagen.

Het hooi is eerst een beetje op de weide gedroogd en wordt binnengehaald met 40 % vochtigheid, zoals voor een kuil. Vanaf dat het hooi in de serre is, is het veilig wat de regen betreft. Als daarna het weer wisselvallig wordt zal de serre nog genoeg verwarmen gedurend de opklaringen. In elk geval is het niet mogelijk kuilgras te oogsten gedurend een lange regenperiode. En als het regen komt na twee dagen dat het hooi in de serre is, als het hooi nog niet helemaal droog is, zal het regen niet voordurend meer dan één dag blijven voordat er opklaringen komen die voldoende zijn om te drogen wat er nog te drogen is. De zon is gratis en dat kost niets bij.

Een 8,50 m breede serre heeft 8 meter in de zon. De documentatie over de zonnepanelen zegt dat in België ieder vierkante meter krijgt 1.000 kWh/jaar van de zon. 's Winters is er weinig zon, veel meer in de zomer. Laat ons 200 zonnige dagen per jaar nemen. Per dag gedurende het mooi seizoen zal ieder vierkante meter 5 kWh krijgen. Dat kan klimmen to 7 kWh in volle zomer.

Zonnepanelen met buizen waarin vloeistof stroomt hebben een rendement van 40 %. Dus mogen we denken dat er ook 40 % van de zon in de serre zal optreden. Dus 5 kWh * 0,40 % = 2 kWh die benut kunnen zijn in de serre.

Als de serre een lengte van 30 meter heeft is de plastiekoppervlakte in de zon 30 m long * 8 m = 240 m².

Per dag zal de serre opslorpen 240 m² * 2 kWh/m² = 480 kWh.

Laat ons een gekke vergelijking maken. Men weet dat het kaloriekvermogen van één liter benzine 9 kWh is. Als een wagen 5 liter benzine per 100 km verbruikt (waarvan de 3/4 verloren gaan in de uitlaatgassen), onze serre doen zogoed als 480 kWh / 5 liter benzine/100 km  / 9 kWh/liter benzine = 10 wagen die 100 km per dag rijden.

Dus in één dag zal onze serre genoeg energie hebben om een wagen 1.000 km te laten rijden. Is dat niet kloek. En als daarna het hooi in de serre niet zou drogen versta ik niets meer.

In een gesloten serre in volle zon bereikt de temperatuur 50 °C. Hooi verdraagt niet meer dan 40 °C om de voedzame gedeelten niet te beschadigen. Men zal dus de serre moeten verluchten met een ventilator en ook om de vochtigheid die uit het te drogen gras komt.

Het voordeel van een serre is dat men kan hooi maken begin Mei wanneer het gras zeer jong is en bevat veel eiwit. Daarmee moet men niet meer soja kopen wat goed is voor het behoud van het Amazonegebied zoals deze landbouwer die de prijs van soja niet meer kent :

 https://www.youtube.com/watch?v=g95sQ_qAwTg

Tunnel serren in plastiek.

De tunnel serre SRK 8,50m van Filclair-België is 4,75 m hoog en heeft een vrije hoogte binnenin van 3,50 m.Als de machinen niet te groot zijn kunnen ze gemakkelijk binnen. Met die serre is het hooi eerst op de grond van de weide gedroogd gedurend anderhalve dag en dan geoogst als het 40 % vochtigheid bevat. Het hooi wordt geplaatst in serre met een hooilader. De landbouwer kan het hooi een beetje in de serre verspreiden met een mestvork zoals in de video :

https://www.youtube.com/watch?v=dZJviN5xi_0

De hooilader mag niet te hoog zijn. In de twee volgende linken kan men een hooilader zien die goed past om in lage stallen binnen te treden. De 22 T van Pöttinger is 2,72 m hoog tenzijn de vrije hoogte in de serre 3,50 m is.

een hooilader zien die speciaal gemaakt is voor lage stallen :

https://www.poettinger.at/download/prospekte/15957/0/POETTINGER_BOSS--EUROBOSS_102.FR.1015.pdf

https://www.youtube.com/watch?v=9up0DlSo3d0

Deze hooilader kan getrokken worden door een 50 HP trekker die een tunnel serre kan binnentreden zoals bv. de Solis 50, de Deutz Fahr 4080E of de Massey Ferguson 4708 die niet groter is dan 2,55 m. Hier ziet u een documentatie.

Tracteur Deutz Fahr 4080 E

Tracteur Solis

Tracteur Massey Ferguson 4708

Men moet het hooi omkeren in de serre. Men kan een zeer klassieke hooikeerder daarvoor gebruiken of een kleine bandhooikeerder met motoculteur of met een trekker zoals dit :

https://www.youtube.com/watch?v=FjmRdZJEDRo

https://www.youtube.com/watch?v=T2WuEizYggA

https://www.youtube.com/watch?v=BRpaQYanB0k

https://www.youtube.com/watch?v=GzUfZ1ETzYU

https://www.youtube.com/watch?v=QNUXicsFUIc

https://www.youtube.com/watch?v=1zxzLfFsrLk

https://www.youtube.com/watch?v=kY07DhYDDcw

Als die bandhooikeerder 1,4 meter breed is en als men zich verplaatst 2 km/uur, is een serre van 7 * 30 meter omgedraaid binnen  7 / 1,4 * 30 / 1.000 / 2  * 60 = 4,5 minuten. Het is absoluut nodig het hooi te keren want als het bovenste altijd goed droogt blijven de onderste lagen altijd een beetje vochtig. Als men 3 of 4 maal per dag het hooi keert in de serre zal men voor de ganse dag niet meer dan 20 minuten werk hebben en daarmee kan men jaarlijks 20 ha hooi maken met 2 serres.

Als het hooi droog is kunnen we kleine hoekige balen ermee maken met deze kleine pers :

http://www.abbriata.it/en/Square-balers/square-baler-m60mini.html

De breedte van de pers is 1,80 meter en men kan daarvoor een 20 à 25 HP trekker gebruiken. De pers maakt 3 tot 9 balen per minuut al naar gelang de balen 30 kg of 10 kg wegen, dus 540 balen van 10 kg per uur. Daar men 3.000 kg droge hooi in een serre van 30 m * 8,5 m kan zetten op een hoogte van 40 cm, duurt het maken van de balen in één serre 3.000 kg / 10 kg  = 300 balen en 60 minuten * 300 / 540 = 33 minuten. Om 2 serres leeg te krijgen (waarmee men 20 hectaren per jaar kan oogsten) heeft men dus één uur werk nodig.

Er bestaan andere mini-persen die ronde balen van 15 kg maken, maar ze zijn weinig productief daar ze maar 50 tot 80 balen per  uur kunnen maken. Om 2 serres van 200 balen te persen zou men 2 * 200 balen / 70 balen/uur = 6 uren werk nodig. Dat is veel te veel. Hier ziet u die persen :

https://www.youtube.com/watch?v=lt_Iev1kA5o

https://www.youtube.com/watch?v=KsLfJCCCS7s

https://www.youtube.com/watch?v=NfGmNBKDaWs

https://www.youtube.com/watch?v=cYxCSXEN4Vc

Zo'n mini-pers kost 7.000 € HTVA. De werkbreedte is 80 cm. Ze hebben een 20 HP trekker nodig.

Het budget te voorzien is dan (prijs zonder BTW) :   

Hooilader Pöttinger Boss Junior 22T : 24.000 €

Trekker Solis 50 2WD :   12.000 €   of trekker Massey Ferguson 4708 : 49.000 €

Bandhooikeerder Molon 1M40 :   1.314 €

Vierkantige balen pers Abbriata M.60 Mini :   11.529 €

2 Serren Filclair SRK8,50 m     2 * 8,5m * 30 m * 4,75 m :   23.000 €

Totaal : tussen 71.000 €  et  108.000 € alles nieuw. Als men reeds sommige van die machinen heeft, is het natuurlijk minder.

Deze twee serres kunnen 20 hectaren per jaar drogen als men een voordroog gedurend 1,5 dagen maakt om het gras binnen te halen met 40 % vochtigheid. In een boerderij van 100 ha zou men 5 serres nodig hebben waarmee men kan 50 ha per jaar drogen voor een budget tussen 100.000 € et 140.000 € .

Men kan zich afvragen of de UV stralen van de zon de vitaminen van het hooi in de serre niet kapot maken. Laat ons één hectare hooi gedroogd op de weide vergelijken met wat het wordt in de serre. Op de weide zijn dat 100 aren die de zon krijgen. In de serre is dat maar 2 aren want alleen de bovenste laag krijgt de zonnestralen. We zien dus dat het zeer weinig is.

Een serre van 30 m * 8,5 * 4,75 is goed voor het oprapen van één hectare. Eén hectare blijkt een beetje te weinig als men weet het vermogen dat men nu gebruikt om hooi te maken. Maar met een serre, moet men een heel andere manier van te werken hebben : in plaats van één grote hooiwinning maakt men talrijke kleine oogsten. Zie ook wat de landbouwers doen die een reusachtige droger hebben met ontvochtiger en cellen waar het hooi 7 meter hoogte bereiken. Die landbouwers zijn ook verplicht talrijke kleine oogsten te maken want ze zijn beperkt door de oppervlakte van de cellen waarin ze maar een laag hooi van 1 meter kunnen storten. Als ze 30 hectaren hooi per jaar winnen kunnen ze iedere keer maar 1 meter / 7 meter * 30 hectare, dus 4 of 5 hectaren oogsten. Met 3 of 4 serren van 30 m * 8,5 m, kunnen we het even goed met veel minder geld.

De ventilator in de serre is nodig om de vochtigheid van het hooi weg te blazen.

                                                           

Daarvoor kunnen we de Sovelor vmo600 ventilator gebruiken. Hij moet binnen de serre geplaatst zijn op 2 meter van de deur. De glijdende deur wordt verschoven om een opening van 1,50 m breed te hebben in C. Men moet ook het gedeelte A sluiten anders, terwijl de ventilator door C blaast, zal de ventilator lucht inademen die van buiten door A binnenkomt. De ventilator zal dan niet zeer doeltreffend zijnn. Men moet het gedeelte A sluiten met een zeil dat verschoven moet kunnen zijn om de trekker door te laten en er blijft dan een opening C van 1,50 m * 1,50 m waardoor de ventilator zal blazen.

In de handel vindt men ventilatoren met heel verspreide vermogens. Bv. de Sovelor vmo600 ventilator verbruikt 180 W electriciteit tenzij anderen hebben 900 W nodig voor hetzefde debiet.

De boer moet zien dat er 2 dagen zullen zijn met mooi weer. Hij moet daarvoor de weerberichten kijken op de media.

Als het hooi in de droger met 40 % vochtigheid gaat, moet men 0,4 kg water onttrekken om 1 kg hooi te bekomen. Het psychrometrische diagram toont aan dat als de lucht de serre binnenkomt met 18 °C en wordt opgewarmd tot 34 °C , 1 kg droge lucht kan 17 kcal en 24 gr vocht opslorpen.

Als het gras 40 % vochtigheid bevat bij het storten in de serre, 1,66 kg van dat voordroog bevat 0,66 kg water, tenzij 1,18 kg droge hooi met 16 % vochtigheid bevat 0,18 kg water. Dus 1 kg droge hooi bevat 0,18 / 1,18 = 0,15 kg water.  Om 1,18 kg droge hooi te bekomen moet men 0,66 - 0,18 = 0,48 kg water uittrekken. Voor 1 kg hooi moet men 0,48 / 1, 18 = 0, 40 kg water uittrekken.  

 Als de serre 8 m breed is met een hoogte van 4,75 m en een lengte van 30 m (men moet die lengte niet overschrijden om een goede verluchting te hebben) is de inhoud van de serre 1.000 m³. Eén kubieke meter lucht weegt 1,2 kg als men 20 °C heeft, en het luchtgewicht in de serre zal dus 1.200 kg zijn.

Per m², krijgt de serre 5 kWh per dag, maar al die energie treedt niet in de serre. Thermische zonnepanelen hebben een rendement van ongeveer 40 %.

Voor een zomerdag met 8 uur zon krijgt de serre

5 kWh/m² * 40%  * 8 m in de zon * 30 m = 480 kWh

Per uur ontvangt de serre  480 kWh * 861 kcal/kWh /8 uren = 51660 kcal/uur

Men weet dat 17 kcal en 24 gr water zijn opgeslorpt door 1 kg droge lucht .

Dus, 1 kcal wordt opgeslorpt door 1 / 17 kg droge lucht

51660 kcal/uur heeft 1/17 * 51660 kg droge lucht nodig om opgeslorpt te zijn, of 3038 kg droge lucht opgeslorpt binnen één uur.

1 kg droge lucht kan 24 gr water opslorpen..

3038 kg droge lucht slorpt op 3038 * 24 / 1.000 = 73 kg d'eau

Het gewicht van de lucht in de serre is 1.200 kg. Aantal  keren dat de lucht in de serre wordt gebracht gedurend één uur : 3038 / 1200 = 2,5 keren per uur en ondertussen heeft de lucht 73 kg water opgeslorpt.

De Sovelor ventilator heeft 2 snelheden en een maximum debiet van 11.000 m³/uur. De inhoud van de serre is 30 m lang * 8,5 m breed * +/- 3,75 m hoog = 1.000 m³. Met dat debiet van 11.000 m³/uur is de lucht in de serre 11 keren per uur vervangen in plaats van de theoretische nodige 2,6 om de vochtigheid van het voeder op te slorpen. De temperatuur zal dan lager zijn en de lucht zal minder kg water / m³ lucht opslorpen, maar daar er meer m³ lucht zijn komt dat op hetzelfde neer. Ofwel blaast men minder en 1 m³ lucht slorpt meer op omdat het warmer is in de serre, maar dan met minder m³. Eindelijk is er geen verschil en om voorzichtig te zijn is het best hard te blazen om zeker te zijn dat de temperatuur niet te hoog zal zijn om de voedzame gedeelten in het hooi niet te vernielen want men mag daarvoor niet 39 °C overschrijden in de serre.

Als men de straat tussen twee buien bekijkt ziet men dat de straatstenen tamelijk vlug drogen zelfs dat de hemel bewolkt is ofwel wanneer het gebeurd 's nachts. Ik geloof dus dat zelfs zonder zon het is mogelijk om met de serre te drogen. Dus met een bewolkt lucht moet men blazen en het hooi 4 keer per dag verluchten  met een kleine hooikeerder. 's Nachts is het ook aangeraden om de ventilatoren te laten draaien.

Met zijn grote snelheid vraagt maar de Sovelor ventilator 180 W. Dat is heel weinig in vergelijking met de ventilatoren die gebruikt zijn in de schuurdrogers waar de lucht een dikte van 7 meter hooi moet dwars doorgaan. In die droger is het electrische vermogen voor de ventilatoren iets zoals 18 kW. In onze 2 serren (we hebben 2 serren nodig om dezelfde hoeveelheid te drogen) is dat 360 W in plaats van 18.000 W. Het kost dus een heel pak geld minder.

Per dag opgeslorpte water : 73 kg * 8 uren = 584 kg water of 584 kg water / 0,4 kg water/kg hooi met 40 % vochtigheid = 1460 kg hooi / dag.

3.000 kg foin / ha is een middelmatige snede. Als men 4 sneden per jaar doet voor schuurdrogen, zal de weide meer produceren : vanaf hij het drogen in schuur gebruikt is een landbouwer ( https://www.youtube.com/watch?v=y-QH_uLBPJc ) van 7 ton droge stof tot 11 ton gestegen, dus 13 ton hooi per hectare. Dus, ieder van die 4 sneden produceert inderdaad gemiddeld 3.000 kg hooi

Als we 3.000 kg hooi in de serre zetten is zijn dikte 3000 kg / (8 m * 30 m) / 30 kg/m³ = 0,4 m. De laag hooi is 40 cm hoog over gans de serre. En we drogen die 3.000 kg binnen 3000 kg / 1460 kg/dag = 2 dagen.

Als we 2 sneden per week doen is de serre 5 dagen per week bezet. Dat is redelijk als we rekening houden met het slecht weer. We drogen dus 2 * 1 ha of 2 hectare per week. Van mei to september hebben we 20 weken. We kunnen plaatsen in een serre 2 ha/week *20 weken = 40 ha. Als we 2 serren hebben kan men 80 ha oogsten. Maar wij doen 4 sneden per jaar op dezelfde oppervlakten. Dus, met 2 serren drogen we jaarlijks 80/4 = 20 hectare.

Met andere woorden : 20 hectare geven 10.000 kg hooi/hectare/jaar gedroogd binnen 20 ha * 10000 kg hooi/ha / 2 serren / 1460 kg hooi/dag drogen/serre = 66 dagen per jaar om te drogen gedurend de 140 dagen dat het seizoen duurt.

Men verwijt dikwijls aan het drogen in een serre dat het gemaakt is voor zeer kleine boerderijen. Wat ik zei bewijst het tegenovergestelde : ik heb gevonden op het internet een boerderij van 45 ha grasland met een industriele droger met een oppervlakte van 8 meter op 40, dus 320 m² voor een geoogste oppervlakte van ongeveer 20 hectare, waar men alleen een laag van 1 meter kan drogen. Een serre van 8 meter op 30 krijgt een laag van 40 cm voeder. Dus, 2 serren drogen hetzelfde volume dan die industriele droger van 8 * 40 m of 320 m². Want 8*40*1 = x *8*30*0.4. We zien dus dat x = 3. Dus, 3 serres zijn nodig om 20 hectare per jaar drogen als het aantal oogsten hetzelfde is. Maar met een serre is dat aantal groter en dus 2 serren kunnen inderdaad 20 hectare per jaar drogen tussen mei en september.

We veronderstelden dat we een voordroog van 2 dagen op de weide in de serre hadden gezet. Men zou ook het gras rechtstreeks in de serre zetten zonder te drogen op de weide. Op die manier hebben we heel weinig verlies aan bladeren veroorzaakt door de hooikeerder. Maar dan hebben we maar één oogst per week en 2 serren zullen maar 5 ha per jaar drogen.in plaats van de 20 ha mogelijk als we een voordroog maken. We zien hier een zwitserse fokker is zo werkt :

https://www.youtube.com/watch?v=gVmS1n3V5QI

Op 10 mei 2019 heb ik hooi gemaakt zonder voordroog te maken op het veld en het hooi was droog na 4 dagen. Dat was mogelijk omdat ik minder gras had gelegd in mijn kleine serre. De afmetingen van mijn serre zijn 3 m * 4 m of 10 m² bruikbaar. De geoogste oppervlakte was 3 aren. Een tunnel serre is 30 m * 8 m groot. Die tunnel serre is dus 240 m² / 10 m² = 18 maal groter dan mijn kleine serre.

Als men dezelfde verhouding bewaart om het gras in de grote tunnel serre te zetten zouden we neerleggen 24 * 3 ares = 72 aren. Als men vooraf een voordroog maakt kan men 1 hectare erin plaatsen. De dikte van de laag is dan 3.000 kg droge hooi van 1 hectare * 0,72 hectare / 30 kg/m³ hooidichtheid = 72 m³ en 72 m³ / 30 m lang  / 8 m breed = een laag van 30 cm na het drogen. Deze tamelijke dunne laag is voordelig voor het drogen en zal de gistingen vermijden.

Zonder voordroog kan men 72 ares drogen binnen 4 dagen tenzij met een voordroog 1 hectare droog zal zijn na 2 dagen. Dus zonder voordroog kan men jaarlijks bijna 2,77 maal minder drogen dan met een voordroog of 4 hectaren per jaar. Het is onvoldoende maar kan het hooien redden die zonder serre zou vernield zijn..

Ik denk dat men moet niet meer dromen van hooi te drogen zonder voordroog van 1,5 dagen op de weide.

Ik heb interessante videos van de Fugea (België) op Youtube gevonden waar men spreekt van draaiende beweiding, o.a. https://www.youtube.com/watch?v=78Y3Pdm9otA

Men ziet dat men moet 1 koe/are/dag houden om het beste resultaat te hebben.

Onze 2 serren van 30 m * 8 m zullen toelaten 20 ha hooi per jaar te oogsten. Dat is ongeveer een boerderij met 40 koeien.

40 koeien in draaiende beweiding zullen nodig  hebben : 40 koeien * 1 are/koe/dag * 7 dagen/week = 2,80 hectare beweid in 1 week.

We weten dat onze 2 serren 2 maal drogen/week toelaten met iedere keer 2 ha = 4 hectare/week, met 4 dagen in de serre drogen per week.

We zien dus dat we dezelfde oppervlakte drogen of zelfs een beetje meer dan als we een goede draaiende beweiding hebben. Dat betekent dat het te drogen gras van dezelfde kwaliteit is dan wanneer de koeien grazen in een goed beheerde weiland.

Inderdaad zouden we ons kunnen afvragen of het te drogen gras in de serre altijd jong is daar we alleen 2 hectare per beurt kunnen oogsten wat toch het hooiseizoen verlengt. Als we einde April met 4 hectare per week beginnnen zullen we 5 weken nodig hebben om een eerste keer 20 hectare te drogen.We eindigen dus einde Mei als het gras in bloei is.

Maar daar we beter doen dan met een goed aangepaste draaiende beweiding geloof ik dat we gerustgesteld mogen zijn.

In een frans video wordt het belang van een vroege beweiding onderstreept : https://www.youtube.com/watch?v=nEnpl6qO53E  Als we de beweiding vroeg beginnen zullen we niet overwoekerd zijn door het gras einde Mei.

De serre heeft een inhoud van 1.000 m³  en de ventilator heeft 180 W nodig. Voor een snede van 3000 kg hooi per hectare zal het verbruik van de  ventilator zijn : 0,180 kW * 24 uren * 2 dagen * 0.25 €/kWh electriciteit = 2,16 €. Als we 20 hectaren hebben te oogsten per jaar met een jaarlijks productie van 10000 kg hooi per hectare, zullen de jaarlijkse kosten voor het drogen zijn 2,16 € * 20 * 10000 / 3000 = 144 €, of 2,16 € / 3000 kg =  0,00072 € per kg hooi. Laat ons dat verduidelijken in energie. 3.000 kg hooi hebben 0,18 kW * 24 uur * 2 dag = 8,64 kWh nodig.   20 ha met een productie van 10.000 kg hooi/jaar zullen dus 576 kWh nodig hebben. Dit is geldig wanner men voortdurend 24 uren per dag blaast.

Glazen 5 meter hoog serren.

Een glazen serre kost veel meer dan 2 grote tunnel serren maar dat blijft toch goedkoper van een schuurdroger. Een grote serre van 30 m * 16 m * 5 m kost 115.000 € voor glas (133.000 € voor polycarbonaat) tegen 250.000 € voor een kleine schuurdroger. Met een serre zullen de jaarlijkse electriciteitskosten ongeveer 144 € bedragen als men dag en nacht blaast tenzij een schuurdroger met dezelfde capaciteit 6.000 € electriciteit per jaar nodig zal hebben voor de ventilatoren en nog 6.000 € voor een eventuele ontvochtiger.

Een groot gebouw dat kan gebruikt worden voor het drogen van hooi maar dat veel goedkoper is is een gesloten loods bedekt met gitzwarte platen (RAL 9005) met enige doorschijnende platen in het dak een in de wand aan het Zuiden. De afmetingen van dat gebouw zijn 30 m lang * 16 m breed * 5 m hoog. Een plaat zal afwezig zijn in de puntgevel rechtover de deur.Men zet de ventilator vlak voor dat geholte binnenin en de deur blijft open op 1 meter breedte. Die loods kost 60.000 € zonder BTW. Met die loods moeten de meeste landbouwers geen machines verder kopen. De machines die ze gebruiken voor het drogen van hooi op het grasland zijn zeer geschikt om  binnen de loods te werken.

Samenvatting :

De manier van te werken met een serre verschilt van wat men gewoonlijk actueel doet. Tegenwoordig wilt men de machines vergroten om de oogst van tientallen hectaren in één schot gedaan te hebben, als er een lange periode mooi weer is. Met mijn serre moet men meer kleinschalig werken, maar meer dikwijls want de oppervlakte van de serre is beperkend. Op die manier is het geoogste gras rijker en smakkelijker.  Met de serre kan men hooi beginnen te drogen van begin mei als het nog regenachtig is en fris tot eind september. Het enige nadeel is dat de voer zeer verteerbaar is met gevolg dat de melk armer is aan vet. Voor paarden is dat hooi te rijk maar men kan eraan verhelpen als men oogst later in het seizoen.

Men zou kunnen denken dat de zon de vitaminen in het hooi in de serre kapot maken. In een serre met een oppervlakte van 2 aren kan men leggen het hooi geoogst op 100 ares weide of 1 hectare. Als alles op de weide droogt krijgt het hooi 50 maal  meer zon dan in de serre. In de serre is het alleen de bovenste laag die de stralen van de zon krijgt. Dus geen zorg voor de vitaminen.

Ik gebruik zulke droger maar heel kleinschalig want ik ben gepensionneerd en heb zes lieve ooien. De maten van de serre zijn  4 m * 3 m, en ik moet alles met de hand keren. Ik ben er zeer tevreden mee. Ik heb hooi gemaakt op 10 mei 2019. Het drogen heeft 4 dagen geduurd zonder te keren op de grond. Het hooi was meestal kweekgras. Er was 15 °C buiten maar 31 °C in de serre. Gedurend de 6 afgelopen jaren is het drogen nooit misgelopen.

Hier ziet u een foto van mijn serre  :

 

                                               

Ontvochtiger

In de foto ziet men de ventilator. Het toestel boven de ventilator is een De Longhi ontvochtiger die doeltreffend is. De ontvochtiger bevat een warmtepomp. Bij  30 °C onttrekt hij 25 liters water in 24 uren en heeft een vermogen van  400 W. Om 1 kg hooi te maken met een voordroog met  40 % vochtigheid moet men 0,4 kilo water onttrekken. Dus om  3.000 kg of één hectare te drogen met dat toes

25 liters / 24 uren * 0,4 kWh/liter water * 1.200 kg water te onttrekken van 3.000 kg hooi * 0,25 €/kWh = 125 € . De ontvochtiger is dus een goede manier om hooi te drogen, dag en nacht, want hij kost 4,15 €cent/kg hooi. Dat is niet veel maar als men per jaar 10000 kg hooi / hectare / jaar op 20 hectaren, is dat nu 8.300 €. In een oostenrijkse boerderij van 30 hectaren hebben de ontvochtiger en de ventilateur samen een vermogen van 28 kW. De ventilator alleen heeft een vermogen van 15 kW om te blazen door 7 m voer dat droog onder is et vochtig boven. Met een ontvochtiger is het toch duurder dan met mijn serre die twee ventilatoren van kleinere vermogen gebruiken (144 € voor 20 hectaren). Maar laat ons energie praten : 25 liters / 24 uren * 0,4 kW is hetzelfde als we zeggen dat 1 kg water gedroogd wordt met 0,39 kWh. Men ziet dat in de documentatie van grote industriele schuurdrogers. 1.600 kg water * 10.000 kg hooi/ha / 4.000 kg hooi *0.39 kWh/kg water * 20 ha = 31.200 kWh jaarlijk verbruikt op de hoeve. In de oostenrijkse boerderi heeft de ventilator ongeveer hetzelfde vermogen dan de ontvochtiger. Men kan dus veronderstellen dat jaarlijks ongeveer 60.000 kWh worden verbruikt. Het is dus niet milieu vriendelijk. En een ontvochtiger is toch een voordelige manier van te drogen. Dus, wat moeten we zeggen van die huidige drogers verwarmd met fuel ! Laat ons ook die 60.000 kWh vergelijken met de 576 kWh. nodig voor de serres, voor dezelfde hoeveelheid gedroogde hooi.

U kan een zeer interessant document uit Canada over ontvochtigers zien bij:  https://www.agrinova.qc.ca/wp-content/uploads/2016/09/Fiche_Sechage_foin_Agrinova_2oct2014.pdf     Men beschrijft een boerderij waar men jaarlijks 700 ton hooi droogt met een ontvochtiger die 165.000 kWh gebruikt en de droger had 1.000.000 $ gekost. De ontvochtiger heeft een vermogen van 48 kW. Met de prijs van electriciteit in België is de jaarlijks uitgave 165.000 kWh * 0,25 €/kWh = 40.000 €. De ontvochtiger slorpt 36 kg water / kW / dag op. 1 kWh kan dus 36/24 = 1,5 kg water opslorpen tenzij in ideale omstandigheden een ontvochtiger slorpt 25 kg water op in 24 uren met een vermogen van 0,4 kW, dus 25 / 24 / 0,4 = 2,6 kg water. We zien dus een groot verschil tussen die 2,6 kg en de 1,5 kg water werkelijk opgeslorpt.

Dit canadees document beschrijft compacte koek in de schuurdrogers waarin de lucht niet binnen kan.In een serre is het hooi regelmatig omgekeerd en koeken kunnen niet bestaan.

Met een voordroog van 40 % vochtigheid, vragen 1.000 kg hooi 400 kg water te verdampen en daar 25 kg water vraagt 24 huren * 0,4 kW of 9,6 kWh, dus 9,6/25 = 0,384 kWh / kg water, zien we dat 1 ton hooi vraagt 400 * 0.384 = 153 kWh.

Wat opvallend is met de ontvochtigers is dat de kleine modellen voor huishoud dezelfde prestatie kan bereiken dan een industrieel ontvochtiger : 25 liter onttrokken water gedurend 24 uren met een vermogen van 400 W of 0,39 kWh / kg water.

Dit gebeurt als de omstandighegen ideaal zijn : temperature 30 °C en vochtigheid 70 %. Een firma geeft de volgende gegevens voor een ontvochtiger van 20 kW :

30 °C    60 % vochtigheid   760 liters uitgetrokken in 24 uren.

27 °C    60 % vochtigheid   680 liters uitgetrokken in 24 uren.

20 °C    60 % vochtigheid   501 liters uitgetrokken in 24 uren.

Men ziet dus dat wanneer de temperatuur lager is dan30 °C, de ontvochtiger minder doeltreffend is. Men moet ook weten dat, als de temperatuur 32 °C overschrijdt, zal de ontvochtiger niet meer werken want de luchttemperatuur hoger is dan de warmtewisselaar die de warmte moet loslaten . De warmte gaat altijd van een warme oppervlakte naar een koude oppervlakte en niet het tegenovergestelde. Als de vochtigheid van de lucht onder de 40 % komt zal de ontvochtiger niet meer goed werken. Dus, als  het drogen bijna gedaan is zal het veel kosten voor weinig water opgeslorpt.

Als de ontvochtiger van 20 kW ideaal werkt kan hij in 24 uren : 25 liter / 0,4 kWh/kg water * 20 kW = 1.282 kg water. Maar we zagen dat in de werkelijkheid het best dat hij kan drogen is 760 kg water. Men ziet dus een groot verschil.

We kunnen een schuurdroger met ontvochiger met een serre vergelijken. Als de cellen van de schuurdroger 8 m breed zijn, 40 m lang en dat er 1 m dikte gelegd wordt is dat 320 m³ voeder. Met 2 serres 8 m breed en 30 m lang met een laag van 40 cm is dat 196 m³, bijna hetzelfde. Als de hooidensiteit in de schuurdroger 50 kg/m³ is zal het gewicht van 1 m hooi 16.000 kg zijn binnengebracht met 40 % vochtigheid. Dat betekent 0,4 kg water/kg hooi * 16.000 kg hoooi = 6.400 kg water. We weten dat de ontvochtiger 0,39 kWh / kg onttrokken water nodig heeft, Als de ontvochtiger een vermogen van 15 kW heeft, heeft hij 6,400 kg water * 0,39 kWh / kg onttroken water = 2496 kWh nodig . Een ontvochtiger werkt permanent. In 24 uren verbruikt hij : 15 kW * 24 uren = 360 kWh. Om 16.000 kg hooi te drogen heeft hij 2496 / 360 = 7 dagen nodig. En als we zeggen dat de ontvochtiger 0,39 kWh / kg water verbruikt is dat zeer optimistisch zoals we het zagen. Integendeel droogt een 30 m * 8,5 m * 4,75 m serre 1.460 kg hooi / dag. Twee serres drogen 2.920 kg per dag en 16.000 kg hooi in 2 serres hebben 5 dagen nodig of als men rekent met dezelfde hoeveelheid hooi 5 * 320 / 196 = 8 dagen in de serre te vergelijken met de 7 dagen van de ontvochtiger die daarvoor 7 dagen nodig had * 24 uren *15 kW = . 2.500 kWh of zelfs 5.000 kWh als men de ventilator meetelt tenzij de 2 serres maar 2 serres * 5 dagen * 8 uren * 0,18 kW = 14,4 kWh nodig hadden.

De boer die graag knutselt kan verschillende ontvochtigers in een gesloten en thermisch geisoleerde ruimte plaatsen. Die ruimte moet altijd met 25 tot 30 °C blijven om doeltreffend te werken. Die ruimte zal dus eventueel moeten verwarmd zijn. Men mag niet 30 °C overschrijden, anders zal de warmtepomp niet meer kunnen werken want zijn warme panneel is kouder dan de lucht die moet hem koelen. Voor 4.000 kg droge hooi moet men 1.600 kg water onttrekken, bv. in 3 dagen, dag en nacht, dus 500 kg water per dag. In een niet te grote boerderij zal men 3 hectaren per dag drogen. Met ontvochtiger die 25 kg water per dag onttrekken heeft men er 20 nodig voor één hectare en 60 voor 3 hectaren. De mijne BTW inbegrepen en voor één stuk in een kleinhandel kost 400 €. Zonder BTW en voor een groot aantal drogers zou dat niet meer dan 250 € moeten kosten, dus 15.000 € voor 60 kleine toestellen. In een landbouwkrant las ik dat de kleinste ontvochtiger minimum 65.000 € kost. Er is dus iets die niet gaat.

Een landbouwer die graag een ontvochter zou willen hebben moet niet vergeten dat de electricitietskosten heel vlug zeer groot worden wanneer het gras veel water bevat..We kunnen dat berekenen :

Hieronder vindt u de vochtigheid van het gras en de hoeveelheid water die eraan verbonden is met iedere keer 1 kg droge stof DS, de prijs van electriciteit voor één hectare per jaar. Voor een vochtigheid van 40% hadden we gerekend dat de electricitietskosten 400 € bereiken.

16 % vochtigheid :       0,19 kg water pour 1 kg DS        prijs 1 ha

20                              0.25                                              151 €

30                              0,43                                              260

40                             0,66                                               400

50                             1                                                   606

60                             1,5                                               909

70                             2,33                                            1.412

80                             4                                                 2..424

90                              9                                                5.454

Met gras dat nog niet gedroogd werdt hebben we een vochtigheid van 80 % en het drogen met een ontvochtiger zou 2.424 € per hectare en per jaar kosten.

Als de landbouwer oogst 30 ha zou het hooi 72.720 € aan electriciteit kosten. Dat kan niet rendabel zijn..

En als het gras echt nat is zou dat 5.454 € per hectare en per jaar kosten.

We hadden gezegd dat een serre van 7 * 30 meter 584 kg water per mooie dag kan opslorpen.. Een ontvochtiger met warmtepomp neemt 25 kg water per dag af met een electrische vermogen van 0,4 kW. Dus om 584 kg water gedurend 24 uren af te nemen moet het vermogen 584 / 25 * 0,4 = 9,34 kW zijn. De oostenrijkse boerderij had een ontvochtiger van ongeveer 13 kW. Dus, 1,4 serre is even doeltreffend als die ontvochtiger van 13 kW in die boerderij van 28 hectaren.

Een ander voorbeeld gevonden op internet : een landbouwer droogt 142 ton hooi in 3 cellen van 300 m³ ieder.Het geheel heeft dus een inhoud van 900 m³. Die cellen zijn 7 m hoogt. De oppervlakte van die cellen is dus 128 m². Die landbouwer zet 3 hectare met 3.000 kg hooi in 2 cellen op een oppervlakte van 86 m² dus. De densiteit van het hooi is dus 3 * 3.000 / 86 = 100 kg/m³. Als het hooi gelegd wordt op de 3 cellen (128 m²) is het gewicht van het ingeschuurde hooi 128 m² * 1 m hoogte * 100 kg/m³ = 12.800 kg. We weten dat we moeten 0,4 kg water / kg hooi uittrekken als de voordroog een vochtigheid van 40 % heeft . In deze schuurdroger moet er 12.800 kg hooi *0,4 kg water/kg hooi = 5.120 kg water worden onttrokken. Als de boerderij een ontvochtiger heeft, heeft men 0,39 kWh nodig om 1 kg water te opslorpen. Om 5.120 kg water weghalen heeft men 5.120 kg eau * 0,39 = 2.000 kWh nogdig. Als het vermogen van de ontvochtiger 15 kW is, binnen 24 uren wordt er verbruikt 15 * 24 = 360 kWh/dag, want een ontvochtiger werkt 24 uren op 24.. De  schuurdroger heeft dus 2.000 kWh / 360 kWh/dag = 5,5 dagen nodig om te drogenr.We weten dat 2 serren drogen in 2 dag  -->  2 serren * * 2 dagen / 1460 kg hooi/dag geplaatst in de serre = 5.840 kg hooi. Binnen 5,5 dagen zullen die 2 serren 5.840 kg foin * 5,5 / 2 = 16.000 kg hooi drogen in plaats van de 12.800 kg in de schuurdroger. Twee serren van 30 m * 7 zijn dus veel meer doeltreffend dan een droger met ontvochtiger van 15 kW omdat deze alleen maar 12.800 kg.kan drogen gedurend dezelfde tijd. Maar natuurlijk moeten we dingens die vergelijkbaar zijn vergelijken want een ontivochtiger werkt voordurend, dag en nacht, tenzij een serre de zon nodig heeft. Ik deed deze vergelijking om te tonen dat de serren zeer doeltreffend zijn, in strijd met wat men dikwijls denkt en dat ze niet alleen gemaakt zijn voor hobby farmers.

Met de serre mag het gras nat zijn : men moet alleen het drogen met een of twee dagen verlengen want de zon is kosteloos. Ik heb het geval reeds gehad toen er regen was gevallen op mijn juist gesneden gras, en het had zeer goed gedroogd in mijn serre van 3 meter op 4.. .

Hooi maken met een serre is gemakkelijker dan met een ontvochtiger want deze vereist dat het voordroog niet meer dan 40 % vochtigheid heeft, en dus moet men 2 dagen keren tenzij men kan veel vroeger het gras in de serre zetten en dan is het groen beschermd tegen regen. Men zal in de serre drogen in plaats van op de weide. Men heeft dus meer tijd om het gras binnen te halen en men moet niet meer lopen.

De droger in een serre is min of meer hetzelde als een droger in een schuur met verwarming van de lucht onder het dak. Nochtans zal de serre vlugger warm worden als er een opklaring is want met een schuur moet de zon eerst al het dak verwarmen.

In het nummer van september 2019 van de tijdschrift Wallonie Elevages kan men een artikel lezen over de Inno4Grass Awards. Eén van de winnaars is een duitse landbouwers die een schuurdroger heeft en die toegeeft "Gedurend de maand mei is de factuur electriciteit gestegen met 8.000 €. We hopen de schuurdrogerkosten te beperken tot 10 cents per liter, een getal dikwijls aangekondigd." De boerderij is 200 hectaren weide groot en heeft 180 melkkoeien die 800.000 liters geven. Als het drogen in de schuur 10 cents per liter kost zal het per jaar kosten : 800.000 liter *0,1 € = 80.000 € per jaar. Als die fokker 10 serres van 30 * 8,5 * 4,75 m zou gebruiken en dat de spiraalventilatoren hun electriciteit van zonnepanelenn krijgen die naast de serre worden geplaatst zou dat 0 € kosten. Die duitse landbouwers zullen arm leven en rijk sterven want ze zijn boven de 10 cents.

Tegenwoordig wordt de melk 0,37 € / kg betaald. De landbouwers klagen dat het veel te weinig is. Wat moet men dan zeggen als het nog met 10 cents voor de schuurdroger moet verminderd worden. Eingenlijk is dan de prijs van de melk 0,27 €  ...

In zo'n grote boerderij gaan de  koeien niet meer op de weide : één enkel man kan een kudde van 180 koeien niet leiden. Er zijn nog andere redenen : als de boer een biomethanisatie installatie heeft (2 millions de euros), zijn koeien mogen niet naar buiten want de boer heeft de uitwerpsels van zijn koeien nodig. En als er een melkrobot op de hoeve staat moeten de koeien erbij blijven, dus op stal.

En wanneer al die landbouwers gepensionneerd zullen zijn, wie zal nog de centjes hebben om die peperdure boerderijen nog over te nemen ? Misschien investeerders. Maar die zullen dat pas doen wanneer de prijs van de melk een beetje hoger is dan nu

De zeer gemechaniseerde landbouw die men wil bevorderen is alleen mogelijk omdat de energiebronnen goedkoop zijn. Maar tot wanneer ?

Dat doet nadenken : welke landbouw willen we, welke maatschappij willen we ? Een maatschappij waar één boer 1.000 koeien rendeert. Een maatschappij waar heel weinig mensen werk hebben en de andere zijn daklozen. Mijn voorkeur gaat naar deze kleine bretoense landbouwer die 8 zeer kleine bretoense koeien heeft op 7 hectare en die geen financiele zorgen heeft noch schulden en die met zijn familie heel gelukkig is :

https://www.youtube.com/watch?v=Bw1N_z3sLXk

https://www.youtube.com/watch?v=ihZHxe_J7m4

In een documentaire op TV, zegt ons de RTBF dat in 2017 in België 40 % van de landbouwers verdienen minder dan 1.000 € per maand. Hoeveel zou een zeer kleine fokker wel kunnen verdienen ? Als een fokker maar 10 dubbel doel Belgisch Wit Blauw koeien heeft die melk en vlees produceren zijn zijn kalveren goed bevleesd en hun verkoop zal de kosten van dit zeer klein hoevetje dekken. Die koeien geven 4.000 liters melk per jaat, tenzij een Holstein 8.000 liters zal geven. Deze boer zal direct kunnen verkopen aan de consument want zijn melkplas is beperkt. Als hij zou zijn melk 0,75 € / liter verkopen, met andere woorden 7,5 € / kg harde kaas wat zeer weinig is zullen die tien koeien 10 koeien * 4.000 liters * 0,75 €/liter = 30.000 €/jaar opbrengen. Per maand is dat 2.500 €.. Het is veel beter dan de nog niet bereikte 1.000 € van de RTBF.

Dat toont in welke impasse de politieke leiders van de Europese Unie en de banken ons sturen.Het is een vlucht naar voren om altijd groter te worden om veel premies te ontvangen omdat die premies gegeven worden per hectare.

Hooi drogen in een schuur of in een serre is vooral voordelig met dubbeldoel koeien, koeien die niet een reusachtige plas melk geven. Met die koeien moet men niet langer sojabonen kopen terwijl met Holstein koeien het nog altijd noodzakelijk blijft, waarmee het minder interessant wordt hooi in een schuur of in een serre te maken.

Een "normale" boer zal denken dat een koe die 8.000 liters per jaar geeft brengt twee maal meer op dan een 4.000 liter koei. Dat is niet juist. Die twee koeien zullen ongeveer hetzefde opbrengen per hectare want wat bepalend is is de hoeveelheid voeder dat men heeft. Een koe die minder melk geeft moet minder eten, we zien dat in de voedingstabellen. Dus per hectare kan men meer koeien houden die minder melk geven. De hoeveelheid melk per hectare met dubbel doel koeien zal dus bijna de hoeveelheid met gespecialiseerde vee benaderen. Met die dubbel doel koeien zullen de kalveren talrijker en van beter kwaliteit zijn.. Eindelijk is de opbrengst ongeveer dezelfde maar de boer zal meer beesten moeten zorgen maar beesten die gemakkelijker te houden zijn.

Trouwens, de meest populair melkkoeras ter wereld na de Holstein is de Jersey, een zeer kleine koe die maar 3.500 tot 4.000 liters geeft. Maar haar populariteit bewijst dat ze zeer rendabel is.

Het drogen van hooi in een serre is bijzonder goed geschikt voor boerderijen waar men met trekpaarden werkt. Met 2 serren kan men maar 2 hectaren oogsten in één keer, wat gemakkelijk te doen is  met twee paarden. Nochtans op het einde van het jaar hebben we daarmee 20 ha hooi geoogst. Normaal zijn die 20 hectaren hooi gedurend de winter gegeven en er zullen nog daarbij 20 hectaren zijn om te grazen gedurend de zomer. Met 2 paarden kan men dus een boerderij van 40 hectaren renderen. En met 4 paarden zal dat een boerderij van 80 hectaren zijn !

U zal zeggen dat ik zeer "Martine op de boerderij" ben en u hebt gelijk maar ik heb dat liever dan een concentratiekamp voor koeien.

Hooimelk : een lekkernij !